راهنمای فارسی موتور دیزل ولوو پنتا TAD1353GE (و خانواده TAD1341–1355GE)

راهنمای کامل فارسی موتور دیزل صنعتی Volvo Penta TAD1353GE — ترجمهٔ مستقیم و رسمی دستورالعمل بهره‌بردار اصلی Volvo Penta (سند ۷۷۴۸۶۴۱، نسخهٔ سال ۲۰۱۲) را به‌صورت کامل و رایگان در این صفحه می‌توانید مطالعه کنید. این راهنما تمام بخش‌های ضروری راه‌اندازی، نگهداری، عیب‌یابی، کدهای خطا و داده‌های فنی موتورهای دیزل ۶‌سیلندر ۱۳ لیتری Volvo Penta سری TAD13 (با مدیریت الکترونیکی EMS2) را پوشش می‌دهد و توسط تیم فنی نشرنیرو به فارسی برگردانده شده است.

فهرست مطالب راهنما

1. اطلاعات ایمنی
2. مقدمه
3. معرفی موتور و سیستم EMS
4. ابزارها و کنترل‌ها (پنل DCU/DU/CIU)
5. راه‌اندازی
6. بهره‌برداری
7. خاموش‌کردن موتور
8. مدیریت خطا و عیب‌یابی
9. فهرست کدهای خطا
10. برنامهٔ نگهداری
11. نگهداری
12. انبارش
13. داده‌های فنی

۱. اطلاعات ایمنی

پیش از راه‌اندازی موتور یا انجام هرگونه نگهداری و سرویس، راهنمای بهره‌بردار را با دقت کامل بخوانید. این موضوع به ایمنی شما مربوط است؛ بهره‌برداری نادرست می‌تواند به جراحت بدنی و آسیب به محصول یا اموال منجر شود. اگر چیزی نامشخص ماند یا مطمئن نیستید، برای کمک با نمایندهٔ Volvo Penta تماس بگیرید.

متون ایمنی در این راهنما به‌ترتیب اولویت زیر هستند:

مطمئن شوید نمادهای هشدار و اطلاعاتی روی موتور واضح و خوانا هستند؛ نمادهای آسیب‌دیده یا رنگ‌شده را تعویض کنید.

قواعد ایمنی برای بهره‌برداری و نگهداری

بازرسی‌های روزانه: عادت کنید پیش از راه‌اندازی و پس از کارکرد (پس از توقف موتور)، موتور و محفظهٔ آن را به‌صورت چشمی بررسی کنید تا نشت سوخت، مایع خنک‌کننده، روغن یا هر رویداد غیرعادی را به‌سرعت کشف کنید.

قفل راه‌اندازی: اگر پنل ابزار سوئیچ کلیدی ندارد، اتاق موتور باید قفل‌شدنی باشد تا افراد غیرمجاز موتور را روشن نکنند؛ یا از یک کلید اصلی قفل‌شدنی استفاده شود.

مراقبت و نگهداری

دانش: این راهنما دستورالعمل انجام رایج‌ترین کارهای سرویس را به‌صورت ایمن و صحیح ارائه می‌دهد. اگر از نحوهٔ انجام کاری کاملاً مطمئن نیستید، آن را انجام ندهید و از نمایندهٔ Volvo Penta کمک بخواهید.

پیش از راه‌اندازی: پیش از روشن‌کردن مجدد، همهٔ حفاظ‌هایی را که در حین سرویس برداشته شده‌اند دوباره نصب کنید و مطمئن شوید ابزار یا شیئی روی موتور جا نمانده است.

توقف موتور: پیش از بازکردن دریچهٔ موتور، آن را خاموش کنید. کارهای سرویس باید با موتور خاموش انجام شوند مگر خلاف آن مشخص شده باشد. با کشیدن سوئیچ استارت و قطع برق با کلید اصلی، از راه‌اندازی موتور جلوگیری کنید و آن‌ها را در وضعیت «خاموش» قفل کنید. اعلانی در محل بهره‌بردار نصب کنید که کار در جریان است.

آتش و انفجار

سوخت و روغن روان‌کار: همهٔ سوخت‌ها، بیشتر روان‌کارها و بسیاری مواد شیمیایی قابل‌اشتعال‌اند. کار روی سیستم سوخت باید با موتور سرد انجام شود؛ نشت سوخت روی سطوح داغ یا اجزای الکتریکی می‌تواند آتش‌سوزی ایجاد کند. پارچه‌های آغشته به روغن/سوخت را به‌صورت ضدآتش انبار کنید (در شرایط خاص خودبه‌خود مشتعل می‌شوند).

قطعات یدکی: اجزای سیستم سوخت و الکتریکی موتورهای Volvo Penta برای کمینه‌کردن خطر انفجار و آتش طراحی شده‌اند. استفاده از قطعات تأییدنشده می‌تواند موجب انفجار یا آتش شود.

سیستم الکتریکی

قطع برق: پیش از هر کار روی سیستم الکتریکی، موتور باید خاموش و برق با کلید(های) اصلی قطع شود. هر منبع برق خارجی برای گرم‌کن موتور، شارژر باتری یا سایر تجهیزات جانبی نیز باید قطع شود.

جوشکاری برقی: کابل‌های مثبت و منفی را از باتری‌ها جدا کنید، سپس همهٔ کابل‌های متصل به آلترناتور و هر دو کانکتور واحد کنترل موتور را جدا کنید. گیرهٔ اتصال‌زمینِ دستگاه جوش را همیشه به قطعهٔ موردجوش و تا حد امکان نزدیک به محل جوش وصل کنید؛ گیره هرگز نباید طوری وصل شود که جریان از یک یاتاقان عبور کند. پس از پایان جوشکاری، ابتدا کابل‌های آلترناتور و کانکتور واحد کنترل و سپس کابل‌های باتری را وصل کنید.

۲. مقدمه

این راهنما اطلاعات لازم برای بهره‌برداری و نگهداری صحیح و ایمن موتور Volvo Penta شما را در بر دارد. توصیه می‌کنیم پیش از راه‌اندازی، آن را با دقت بخوانید. مشخصات، اطلاعات طراحی و تصاویر این راهنما قطعی نیستند و سازنده حق تغییر بدون اطلاع قبلی را محفوظ می‌دارد. هنگام سفارش سرویس یا قطعات، همیشه شمارهٔ شناسایی موتور و گیربکس را ذکر کنید (به «داده‌های فنی» مراجعه کنید).

پیش‌گفتار: موتورهای Volvo Penta در سراسر جهان و در همهٔ شرایط کاری به‌کار می‌روند. پس از ۱۰۰ سال سازندگی موتور، نام Volvo Penta به نماد قابلیت‌اطمینان، نوآوری فنی، عملکرد عالی و عمر طولانی تبدیل شده است.

گارانتی

موتور صنعتی نوی شما تحت گارانتی محدود، مطابق شرایط و دستورالعمل‌های «دفترچهٔ گارانتی و سرویس» است. مسئولیت AB Volvo Penta به آنچه در آن دفترچه توصیف شده محدود است؛ آن را در اسرع وقت پس از تحویل با دقت بخوانید. این دفترچه حاوی اطلاعات مهم دربارهٔ کارت گارانتی، بازه‌های سرویس و نگهداری است که مالک باید از آن آگاه باشد و آن را انجام دهد، در غیر این صورت ممکن است Volvo Penta تعهدات گارانتی را تمام یا جزئی سلب کند.

نگهداری و قطعات یدکی

موتورهای Volvo Penta برای حداکثر قابلیت‌اطمینان و عمر طولانی و کم‌ترین اثر زیست‌محیطی طراحی شده‌اند. این کیفیت‌ها با سرویس منظم و استفاده از قطعات اصل Volvo Penta یا قطعات تأییدشده حفظ می‌شوند. همیشه بازه‌های نگهداری راهنما را رعایت کنید و هنگام سفارش، شمارهٔ شناسایی موتور/گیربکس را ذکر کنید.

آب‌بندی (Breaking in)

موتور باید در ۱۰ ساعت کارکرد اول آب‌بندی شود: موتور را در کارکرد عادی به‌کار اندازید، اما بار کامل را جز برای دوره‌های کوتاه اعمال نکنید و در این دوره موتور را برای مدت طولانی با دور ثابت کار ندهید. مصرف بالاتر روغن در ۱۰۰ تا ۲۰۰ ساعت اول عادی است؛ به همین دلیل سطح روغن را بیشتر از حد عادی بررسی کنید. اگر کلاچ قابل‌جداشدن نصب است، در روزهای اول دقیق‌تر بررسی شود.

سوخت، روغن و مایع خنک‌کننده

فقط از سوخت و روغن با درجه‌های توصیه‌شده در راهنما استفاده کنید؛ درجه‌های دیگر می‌توانند موجب نقص عملکرد، افزایش مصرف سوخت و کوتاه‌شدن عمر موتور شوند. روغن، فیلتر روغن و فیلتر سوخت را در بازه‌های تعیین‌شده تعویض کنید. ادعای گارانتی ممکن است در صورت استفاده از مایع خنک‌کنندهٔ نامناسب یا رعایت‌نکردن دستورالعمل اختلاط آن رد شود.

مراقبت زیست‌محیطی

مراقبت زیست‌محیطی سنگ‌بنای توسعهٔ محصول Volvo Penta است. برای اجتناب از اثرات زیست‌محیطی غیرضروری، همیشه دستورالعمل‌های راهنما دربارهٔ درجهٔ سوخت، بهره‌برداری و نگهداری را رعایت کنید. اگر تغییری مانند افزایش مصرف سوخت یا افزایش دود اگزوز دیدید، با نماینده تماس بگیرید. پسماند خطرناک زیست‌محیطی (روغن تخلیه‌شده، مایع خنک‌کننده، باتری کهنه و …) را برای بازیافت تحویل دهید.

موتورهای گواهی‌شدهٔ آلایندگی (Certified)

اگر موتور گواهی‌شدهٔ آلایندگی دارید که در منطقه‌ای با مقررات قانونی آلایندگی به‌کار می‌رود، توجه کنید: گواهی یعنی نوع موتور توسط مرجع ذی‌ربط بررسی و تأیید شده است. برای حفظ انطباق با مدل گواهی‌شده باید:

• بازه‌های نگهداری و سرویس توصیه‌شدهٔ Volvo Penta رعایت شود.
• فقط قطعات اصل Volvo Penta به‌کار رود.
• سرویس پمپ انژکشن، تنظیمات پمپ و انژکتورها همیشه توسط تعمیرگاه مجاز انجام شود.
• موتور بدون لوازم/کیت‌های توسعه‌یافتهٔ Volvo Penta تبدیل یا اصلاح نشود.
• هیچ تغییری در لولهٔ اگزوز و مجاری ورودی هوا داده نشود.
• مهروموم‌های گارانتی فقط توسط افراد مجاز شکسته شوند.

۳. معرفی موتور و سیستم EMS

موتورها

این راهنما به موتورهای صنعتی TAD1341GE تا TAD1345GE، TAD1350GE تا TAD1355GE و TAD1340VE تا TAD1345VE مربوط است. این‌ها موتورهای دیزل صنعتی ۶‌سیلندر خطی، پاشش مستقیم هستند و همگی مجهز به مدیریت سوخت الکترونیکی (EMS)، توربوشارژر، اینترکولر (خنک‌کن هوای شارژ)، سیستم خنک‌کاری ترموستاتیک و کنترل دور الکترونیکی‌اند.

سیستم مدیریت موتور (EMS)

EMS یک سیستم الکترونیکی با ارتباط CAN (شبکهٔ کنترل‌کننده‌ها) برای کنترل موتور دیزل است که توسط Volvo Penta توسعه یافته و شامل کنترل سوخت و عملکردهای تشخیص عیب (diagnostic) است. این سیستم از سنسورها، یک واحد کنترل و انژکتورهای واحدی (unit injector) تشکیل شده است؛ سنسورها سیگنال ورودی را به واحد کنترل می‌فرستند و واحد کنترل، انژکتورها را فرمان می‌دهد.

عملکرد تشخیص عیب

هدف این عملکرد، شناسایی و محل‌یابی نقص‌های سیستم EMS، محافظت از موتور و تضمین کارکرد در صورت نقص جدی است. در صورت نقص، این موضوع با چراغ‌های هشدار، چشمک‌زدن چراغ تشخیص، یا متن روی پنل اعلام می‌شود و یک کد خطا برای راهنمایی در عیب‌یابی ثبت می‌گردد (کدها با ابزار VODIA در تعمیرگاه مجاز نیز قابل‌خواندن‌اند). در نقص جدی، موتور کاملاً خاموش می‌شود یا واحد کنترل توان خروجی را کاهش می‌دهد.

سیگنال‌های ورودی

واحد کنترل از این اجزا سیگنال دریافت می‌کند: سنسور دمای مایع خنک‌کننده؛ سنسور فشار/دمای هوای شارژ؛ سنسور فشار کارتر؛ سنسور موقعیت میل‌بادامک؛ سنسور دور فلایویل؛ سنسور سطح مایع خنک‌کننده؛ سنسور سطح و دمای روغن؛ سنسور فشار روغن؛ سنسور فشار سوخت؛ و نشانگر آب در سوخت.

کنترل سوخت و سیگنال‌های خروجی

نیاز سوختی موتور تا ۱۰۰ بار در ثانیه تحلیل می‌شود و مقدار سوخت پاشش‌شده و پیش‌انداختن پاشش کاملاً الکترونیکی کنترل می‌گردد؛ این یعنی موتور همیشه حجم صحیح سوخت را در همهٔ شرایط دریافت می‌کند که مصرف کمتر و آلایندگی کمینه را در پی دارد. واحد کنترل با سیگنال‌های ورودی، این اجزا را فرمان می‌دهد: انژکتورهای واحدی، موتور استارت، رلهٔ اصلی، و رلهٔ پیش‌گرمایش.

۴. ابزارها و کنترل‌ها

پنل کنترل DCU (واحد کنترل نمایشگر)

DCU یک پنل ابزار دیجیتال (به‌عنوان لوازم اختیاری) است که با واحد کنترل موتور ارتباط دارد و عملکردهایی مانند کنترل موتور، پایش، تشخیص عیب و تنظیم پارامتر دارد. هنگام راه‌اندازی پنل، منوی «Engine Data» نمایش داده می‌شود؛ برای رفتن به منوی اصلی ESC را فشار دهید.

منوی اصلی DCU

• Engine data — داده‌های جاری موتور: دور موتور (با ‎+SPEED/−SPEED‎)، فشار شارژ (kPa)، دمای مایع خنک‌کننده (°C)، دمای هوای شارژ (°C)، فشار روغن (kPa)، دمای روغن (°C)، ساعت‌کارکرد موتور (h)، ولتاژ باتری (V)، مصرف سوخت (l/h) و مصرف لحظه‌ای سوخت (l).
• Preheat — فعال‌سازی دستی پیش‌گرمایش. باید در دماهای زیر ‎0°C‎ [‎32°F‎] فعال شود. زمان پیش‌گرمایش با دمای موتور تطبیق می‌یابد و می‌تواند تا ۵۰ ثانیه پیش و پس از راه‌اندازی طول بکشد.
• Governor mode — فعال/غیرفعال‌کردن افت دور (Droop). انتخاب بین حالت ایزوکرونوس (دور ثابت) یا حالت Droop.
• Diagnostics — نمایش فهرست خطا شامل ۱۰ خطای فعال و غیرفعال اخیر، به‌صورت متن.
• Trip reset — بازنشانی داده‌های سفر (مانند مصرف سوخت).
• Setup — تنظیم پارامترها (در ادامه).
• Information — نمایش سخت‌افزار/نرم‌افزار جاری، مجموعه‌داده‌ها و شناسهٔ موتور و DCU.

منوی Setup (تنظیمات)

• Set application — انتخاب Versatile (صنعتی) یا Gen set (مجموعهٔ ژنراتور)؛ منوهای Customer parameter بسته به این انتخاب تغییر می‌کنند.
• Unit — انتخاب واحد (متریک یا US imperial).
• Language — زبان نمایشگر (انگلیسی، فرانسوی، آلمانی، اسپانیایی).
• Stop energized to — تنظیم ورودی توقف خارجی، فعال‌شده با Stop یا Run.
• Customer parameter — تنظیم حدود آلارم (Versatile یا Gen set).
• Throttle input setting — تنظیم کنترل دور و حدود ولتاژ.
• Display setting — تنظیم نمایشگر (کنتراست، زمان و روشنایی نور پس‌زمینه).

Customer parameter / Versatile: دور آرام؛ پیش‌گرمایش هنگام روشن‌شدن؛ گرادیان گاورنر (Nm/rpm)؛ حد هشدار دمای روغن (°C)؛ حد هشدار دمای مایع خنک‌کننده (°C). Customer parameter / Gen set: دور اصلی موتور (۱۵۰۰ یا ۱۸۰۰ دور در دقیقه)؛ پیش‌گرمایش هنگام روشن‌شدن؛ افت دور گاورنر (٪)؛ حد دور بیش‌ازحد (٪)؛ خاموشی با دور بیش‌ازحد؛ حد هشدار دمای روغن و مایع خنک‌کننده.

Throttle input setting: حالت OFF (کنترل دور از پنل DCU)، ورودی گاز خارجی (پتانسیومتر/گاز)، یا ورودی ولتاژ خارجی؛ به‌همراه تنظیم ولتاژ دور آرام و ولتاژ گاز کامل.

پنل DU (واحد نمایشگر)

DU یک پنل ابزار رایانه‌ای است که مقادیر کاری موتور را روی نمایشگر LCD نشان می‌دهد (دور، دمای مایع خنک‌کننده، مصرف سوخت، پیام‌های خطا). هنگام راه‌اندازی، نمایشگر یک خودآزمایی انجام می‌دهد؛ اگر صدای پیوسته شنیده شود، سیستم نقصی یافته است.

حالت‌های نمایش (با کلیدهای ۱ تا ۴): ۱) Engine — دور و دمای مایع خنک‌کننده، رایانهٔ سفر و نشانگر سطح سوخت؛ ۲) Multi — اطلاعات در چهار پنجره (آنالوگ یا دیجیتال)؛ ۳) Trip — رایانهٔ سفر (سوخت سفر، نرخ مصرف، ساعت سفر، کل ساعت‌کارکرد)؛ ۴) Graph — نمایش گرافیکی اطلاعات. کلید ۵ = خروج. کنتراست در حالت‌های Engine/Trip/Graph قابل‌تنظیم است.

منوی Configuration (نگه‌داشتن کلید ۵ به‌مدت ۳ ثانیه): واحدها (فشار kPa/PSI؛ حجم LITRE/GAL؛ دما °C/°F)؛ وضعیت آلارم؛ تنظیمات (زبان، بوق، محدودهٔ دورسنج و بازهٔ نمودار)؛ و منوی SYSTEM (حالت DEMO، بازگردانی پیش‌فرض‌ها، نمایشگر ارتباط، و ABOUT شامل شمارهٔ سریال، نسخهٔ نرم‌افزار و شمارهٔ قطعه).

واحد CIU (واحد رابط کنترل)

CIU یک «مترجم» بین واحد کنترل (EMS) و پنل کنترل خود مشتری است و دو لینک ارتباطی دارد: یک لینک سریع (CAN) که همهٔ داده‌های ابزارها، لامپ‌های نشانگر، کانکتورها و پتانسیومترها را کنترل می‌کند، و یک لینک کند که اطلاعات تشخیصی برای کدهای چشمک‌زن را مدیریت می‌کند.

ابزارهای Easy Link موجود: دورسنج/ساعت‌شمار (کدهای خطا نیز هنگام فشار دکمهٔ تشخیص روی نمایشگر دورسنج نشان داده می‌شوند)، دمای مایع خنک‌کننده، فشار روغن، دمای روغن، ولتاژ باتری، پنل آلارم و فشار توربو.

۵. راه‌اندازی

عادت کنید پیش از راه‌اندازی، موتور و اتاق موتور را به‌صورت چشمی بررسی کنید و پس از راه‌اندازی نیز مطمئن شوید ابزارها و نمایشگرهای هشدار مقادیر عادی نشان می‌دهند.

پیش از راه‌اندازی

• بررسی کنید سطح روغن بین نشانه‌های MIN و MAX باشد. توجه: سطح روغن را می‌توان هم با موتور خاموش (سمت STOP گیج) و هم با موتور روشن (سمت OPERATING گیج) خواند.
• شیرهای سوخت را باز کنید.
• پیش‌فیلتر سوخت را بررسی کنید (به «تخلیهٔ کندانس سیستم سوخت» مراجعه کنید).
• سطح مایع خنک‌کننده و مسدودنبودن بیرونی رادیاتور را بررسی کنید.
• مطمئن شوید نشت روغن، سوخت یا مایع خنک‌کننده وجود ندارد.
• کلید(های) اصلی را روشن کنید.
• کنترل دور را روی دور آرام بگذارید و کلاچ/گیربکس قابل‌جداشدن را (در صورت نصب) باز کنید.

راه‌اندازی موتور (EMS)

زمان پیش‌گرمایش با دمای موتور تطبیق می‌یابد و می‌تواند تا ۵۰ ثانیه پیش و پس از راه‌اندازی طول بکشد. زمان درگیری موتور استارت حداکثر ۲۰ ثانیه است؛ پس از آن مدار استارت برای ۸۰ ثانیه قطع می‌شود تا موتور استارت از گرم‌شدن بیش‌ازحد محافظت شود.

با پنل DCU

با پیش‌گرمایش: ۱) دکمهٔ ON/OFF (۶) را فشار دهید؛ ۲) SEL (۸) را برای رفتن به منوی اصلی فشار دهید؛ ۳) با دکمهٔ پیمایش (۷) به Preheat بروید و SEL (۸) را فشار دهید؛ ۴) در منوی پیش‌گرمایش، SEL (۸) را برای انتخاب پیش‌گرمایش فشار دهید؛ ۵) دکمهٔ START (۲) را فشار دهید.

بدون پیش‌گرمایش: ۱) دکمهٔ ON/OFF (۶) را فشار دهید؛ ۲) دکمهٔ START (۲) را فشار دهید.

موتور را برای ۱۰ ثانیهٔ اول در دور آرام بگذارید؛ سپس آن را با دور پایین و بار کم گرم کنید. هرگز موتور سرد را با دور بالا کار ندهید.

راه‌اندازی در سرمای شدید

• از سوخت درجهٔ زمستانی (برند معتبر) تأییدشده برای آن دما استفاده کنید تا خطر رسوب موم در سیستم سوخت کاهش یابد. در دماهای بسیار پایین، گرم‌کن سوخت توصیه می‌شود.
• برای روان‌کاری کامل، از روغن موتور سنتتیک با گرانروی توصیه‌شده برای آن دما استفاده کنید (روان‌کارهای سنتتیک محدودهٔ دمایی گسترده‌تری دارند).
• مایع خنک‌کننده را با گرم‌کن برقی موتور پیش‌گرم کنید (در موارد حاد، گرم‌کن دیزل‌سوز).
• مطمئن شوید سیستم خنک‌کاری با مخلوط گلیکول پُر است.
• باتری‌ها در وضعیت خوب باشند؛ هوای سرد ظرفیت باتری را کاهش می‌دهد.

راه‌اندازی با باتری کمکی

1. بررسی کنید باتری‌های کمکی طوری وصل شده‌اند (سری یا موازی) که ولتاژ نامی با ولتاژ سیستم موتور بخواند.
2. ابتدا کابل قرمز (+) جامپر را به باتری کمکی و سپس به باتری خالی وصل کنید. سپس کابل سیاه (−) جامپر را به باتری کمکی و به نقطه‌ای دور از باتری خالی (مثلاً پایانهٔ منفی کلید اصلی یا پایانهٔ منفی موتور استارت) وصل کنید.
3. موتور را راه‌اندازی کنید.
4. کابل‌ها را به‌ترتیب معکوس جدا کنید.

۶. بهره‌برداری

تکنیک صحیح بهره‌برداری برای صرفه‌جویی سوخت و عمر موتور بسیار مهم است. همیشه پیش از کار با توان کامل، اجازه دهید موتور تا دمای کاری عادی گرم شود. از بازکردن ناگهانی گاز و کار با دور بالا پرهیز کنید.

خواندن ابزارها

همهٔ ابزارها را بلافاصله پس از راه‌اندازی و سپس به‌طور منظم در حین کار بررسی کنید.

آلارم‌ها

اگر سیستم EMS 2 سیگنال‌های غیرعادی از موتور دریافت کند، واحد کنترل کدهای خطا و آلارم (به‌صورت لامپ و هشدار صوتی) از طریق سیگنال‌های CAN به ابزار تولید می‌کند. اطلاعات بیشتر در فصل «مدیریت خطا».

کار با بار کم

از کارکرد طولانی در دور آرام یا بار کم بپرهیزید، زیرا می‌تواند به افزایش مصرف روغن و در نهایت نشت روغن از منیفولد اگزوز منجر شود؛ در فشار پایین توربو، روغن از آب‌بندهای توربوشارژر عبور کرده و همراه هوای ورودی وارد منیفولد می‌شود. پیامد آن، تشکیل کربن روی سوپاپ‌ها، تاج پیستون، پورت‌های اگزوز و توربین اگزوز است. در بار کم، دمای احتراق ممکن است آن‌قدر پایین شود که احتراق کامل تضمین نشود.

برای جلوگیری از این مشکلات، علاوه بر نگهداری عادی:

• کار با بار کم را به حداقل برسانید. اگر موتور هفته‌ای یک‌بار بدون بار آزمایش می‌شود، مدت آن را به ۵ دقیقه محدود کنید.
• سالی یک‌بار موتور را حدود ۴ ساعت با بار کامل کار دهید تا رسوبات کربن در موتور و سیستم اگزوز بسوزند.

۷. خاموش‌کردن موتور

پیش از خاموش‌کردن

پیش از توقف، اجازه دهید موتور چند دقیقه بدون بار کار کند. این کار دمای موتور را یکنواخت می‌کند، از جوشش پس از توقف جلوگیری می‌کند و به خنک‌شدن توربوشارژر کمک می‌کند که به عمر طولانی بدون نقص می‌انجامد.

توقف موتور

• کلاچ را (در صورت امکان) جدا کنید.
• دکمهٔ STOP (۵) را فشار دهید.

پس از خاموش‌کردن

1. موتور و محفظهٔ آن را از نظر نشتی بررسی کنید.
2. پیش از هر توقف طولانی، کلیدهای اصلی را خاموش کنید.
3. نگهداری را مطابق برنامه انجام دهید.

توقف‌های طولانی

در توقف‌های طولانی، موتور باید دست‌کم هر دو هفته یک‌بار گرم شود تا از خوردگی جلوگیری شود. اگر انتظار می‌رود موتور دو ماه یا بیشتر استفاده نشود، باید برای انبارش آماده شود (به فصل «انبارش» مراجعه کنید).

توقف اضطراری اضافی (Extra Stop)

۸. مدیریت خطا و عیب‌یابی

تعدادی از علائم و علل احتمالی نقص موتور در جدول زیر آمده است. اگر مشکلی را خود نتوانستید حل کنید، با نمایندهٔ Volvo Penta تماس بگیرید. شماره‌های ستون «علل احتمالی» به فهرست علل پس از جدول اشاره دارند.

علائم و علل احتمالی

فهرست علل

عملکرد تشخیص عیب و خواندن کدها

عملکرد تشخیص، موتور را پایش و کنترل می‌کند و وظایفش شناسایی و محل‌یابی اختلال، گزارش آن و راهنمایی در عیب‌یابی است. هنگام شناسایی اختلال، همیشه یک کد خطا تولید می‌شود. بسته به ابزار به‌کاررفته، پیام خطا به‌شکل‌های گوناگون نشان داده می‌شود (کدها با VODIA نیز قابل‌خواندن‌اند).

روی CIU (کدهای چشمک‌زن)

هنگام نقص، چراغ تشخیص چشمک می‌زند. با فشار و رهاکردن دکمهٔ تشخیص، یک کد خطا چشمک‌زنان نمایش داده می‌شود. کد از دو گروه چشمک تشکیل شده که با مکث دو ثانیه‌ای جدا می‌شوند؛ کد با شمارش تعداد چشمک‌های هر گروه به‌دست می‌آید (مثلاً ۲ چشمک، مکث، ۴ چشمک = کد ۲.۴). برای خواندن: ۱) دکمهٔ تشخیص را فشار دهید؛ ۲) رها کنید و کد چشمک‌زده را یادداشت کنید؛ ۳) تکرار کنید تا اولین کد دوباره ظاهر شود (یعنی همهٔ کدها خوانده شده‌اند). اگر پس از رفع و پاک‌شدن خطاها دکمه فشار داده شود، کد ۱.۱ «بدون خطا» نمایش داده می‌شود.

روی DU (نمایشگر)

هنگام نقص، یک پنجرهٔ بازشو نمایش داده می‌شود: بسته به شدت، «ALARM STOP / PRESS ANY KEY» یا «!WARNING / PRESS ANY KEY» همراه با بوق. دور را به آرام کاهش دهید یا موتور را خاموش کنید، SEL را برای رفتن به فهرست خطا فشار دهید (که پیام و ساعت‌کارکرد لحظهٔ خطا را نشان می‌دهد)، ACK را برای تأیید فشار دهید (رنگ پس‌زمینه عوض و بوق قطع می‌شود؛ خطا باید تأیید شود تا حذف شود)، کد را در فهرست کدها بیابید و اقدام کنید. با نگه‌داشتن کلید ۴ به‌مدت ۳ ثانیه، کدهای SPN و FMI نمایش داده می‌شوند.

روی DCU

هنگام نقص، متن «!! ENGINE WARNING !!» متناوب با «Press SEL for information» نمایش داده می‌شود. دور را کاهش دهید، SEL را فشار دهید تا فهرست خطا (ساعت‌کارکرد، پیام‌ها، فعال/غیرفعال) را ببینید، کد را بیابید و اقدام کنید، سپس ESC بزنید.

پاک‌کردن کدها

حافظهٔ عملکرد تشخیص هنگام قطع کامل برق موتور بازنشانی می‌شود. با وصل مجدد برق، سیستم دوباره بررسی می‌کند و در صورت وجود نقص، کد جدید ثبت می‌شود. خطایی که برطرف نشده باشد، فعال نمایش داده می‌شود (و با VODIA پاک می‌شود) و هر بار روشن‌شدن باید دوباره تأیید و خوانده شود.

۹. فهرست کدهای خطا

این فهرست شامل کد خطا، علت، واکنش سیستم، و اقدام اصلاحی است. «شورت» = اتصال‌کوتاه به مثبت (+) یا منفی (−)؛ «مدار باز» = قطعی. در بسیاری از کدها، واکنش سیستم کاهش توان توسط واحد کنترل (ECM) است، مگر آنکه حفاظت با ابزار VODIA غیرفعال شده باشد.

۱۰. برنامهٔ نگهداری

راهنمای علائم برنامه: FSI = اولین بازرسی سرویس؛ C = تمیزکردن؛ S = سرویس ویژه؛ R = تعویض؛ A تا F = نوع سرویس دوره‌ای؛ L = روان‌کاری؛ I = بازرسی (در صورت لزوم شامل تمیزکاری، تنظیم، روان‌کاری و تعویض).

۱۱. نگهداری

نقشهٔ اجزای موتور (Orientation)

محل سنسورها (صفحهٔ بعدِ سند اصلی): ۱ توقف اضطراری؛ ۲ سنسور ترکیبی فشار/دمای هوای شارژ؛ ۳ سنسور فشار روغن؛ ۴ سنسور فشار کارتر؛ ۵ سنسور آب در سوخت؛ ۶ سنسور ترکیبی سطح/دمای روغن؛ ۷ سنسور فشار سوخت؛ ۸ سنسور دور فن؛ ۹ سنسور سطح مایع خنک‌کننده (در مخزن انبساط)؛ ۱۰ سنسور دمای مایع خنک‌کننده؛ ۱۱ فشار خنک‌کاری پیستون؛ ۱۲ موقعیت فلایویل و دور موتور؛ ۱۳ موقعیت میل‌بادامک؛ ۱۴ نشانگر فیلتر هوا.

موتور — بازرسی کلی

عادت کنید پیش و پس از کارکرد، موتور و محفظه را به‌صورت چشمی بازرسی کنید. به‌ویژه به نشت روغن/سوخت/مایع خنک‌کننده، پیچ‌های شل، تسمه‌های فرسوده یا کم‌کشش، اتصالات شل و شیلنگ‌ها و کابل‌های آسیب‌دیده توجه کنید.

فیلتر هوا — بررسی و تعویض

موتور به نشانگر الکترونیکی فیلتر هوا مجهز است؛ هشدار روی پنل، افت فشار فیلتر هوا را نشان می‌دهد که باید بررسی و در صورت لزوم تعویض شود. فیلتر کهنه را دور بیندازید (تمیزکردن و استفادهٔ مجدد مجاز نیست). در کارکرد پیوسته، فیلتر باید هر ۸ ساعت بررسی شود؛ در محیط‌های بسیار کثیف (معادن زغال، سنگ‌شکن) باید از فیلترهای هوای ویژه استفاده شود.

لولهٔ هوای شارژ — بررسی نشتی

شیلنگ‌ها، اتصالات و بست‌های هوای شارژ را از نظر ترک و آسیب بازرسی و در صورت لزوم تعویض کنید.

تسمهٔ درایو و تسمهٔ آلترناتور — بازرسی و تعویض

بازرسی باید پس از کارکرد و در حالی که تسمه‌ها داغ هستند انجام شود. باید بتوانید تسمهٔ آلترناتور و تسمهٔ درایو را حدود ۳ تا ۴ میلی‌متر بین پولی‌ها فشار دهید. این تسمه‌ها کشش‌دهندهٔ خودکار دارند و نیازی به تنظیم ندارند.

تعویض تسمهٔ آلترناتور: کلید(های) اصلی را قطع کنید؛ حفاظ فن و حلقهٔ فن و سپس حفاظ تسمه را بردارید؛ با آچار مربعی ‎1/2‎ اینچ در کشش‌دهندهٔ تسمه (۱)، آچار را بالا برده و تسمهٔ پمپ آب را بردارید؛ با آچار در کشش‌دهنده (۲)، آن را پایین فشار داده و تسمهٔ آلترناتور را بردارید؛ تمیزی و سالم‌بودن پولی‌ها را بررسی کنید؛ تسمهٔ نوی آلترناتور و سپس تسمهٔ پمپ آب را نصب کنید؛ حفاظ‌ها را برگردانید و موتور را روشن و بررسی عملکرد کنید. تعویض تسمهٔ درایو: مشابه است؛ تسمهٔ درایو را دور فن رد کرده و تعویض می‌کنید.

سیستم روغن‌کاری

بازهٔ تعویض روغن بسته به درجهٔ روغن و میزان گوگرد سوخت تغییر می‌کند (به «داده‌های فنی» مراجعه کنید).

بررسی و پُرکردن سطح روغن

سطح روغن باید درون ناحیهٔ علامت‌گذاری‌شدهٔ گیج باشد و روزانه پیش از اولین راه‌اندازی بررسی شود. سطح روغن را می‌توان هم با موتور خاموش (سمت STOP گیج) و هم با موتور روشن (سمت OPERATING گیج) خواند. بالاتر از حداکثر پُر نکنید.

تعویض روغن موتور

شیلنگ تخلیه را به پمپ تخلیهٔ روغن وصل کنید و روغن را بیرون بکشید (یا پلاگ تخلیهٔ کف را باز کنید)؛ روغن و فیلترهای کهنه را برای بازیافت تحویل دهید؛ سپس با روغن موتور پُر کنید (برای حجم به «داده‌های فنی» مراجعه کنید).

تعویض فیلتر روغن / فیلتر بای‌پس

براکت فیلتر را تمیز کنید؛ همهٔ فیلترها را با آچار فیلتر مناسب بردارید؛ سطح تماس را تمیز کنید (بقایای آب‌بند کهنه نماند)؛ لایهٔ نازکی روغن به حلقه‌های آب‌بند فیلترهای نو بزنید و نصب کنید: دو فیلتر جریان‌کامل را پس از تماس ۱/۲ تا ۳/۴ دور و فیلتر بای‌پس را ۳/۴ تا ۱ دور سفت کنید؛ روغن را پُر، موتور را ۲۰ تا ۳۰ ثانیه روشن، سپس خاموش و سطح را بررسی و آب‌بندی فیلترها را کنترل کنید.

سیستم سوخت

تعویض فیلتر سوخت: اطراف فیلتر را تمیز کنید؛ فیلتر را با آچار مناسب بردارید؛ سطح تماس را تمیز کنید؛ آب‌بند را با دیزل روان کرده و فیلتر نو را مطابق دستورالعمل روی آن سفت کنید؛ در صورت لزوم سیستم را هواگیری کنید؛ اگر تله‌آب نصب است، فیلتر آن را هم‌زمان تعویض کنید. تعویض پیش‌فیلتر (تله‌آب): کابل سنسور تله‌آب را جدا کنید؛ فیلتر را بردارید؛ قسمت پایینی تله‌آب را تمیز و سوراخ تخلیهٔ آن را بررسی کنید؛ آب‌بند نو را با دیزل روان و فیلتر را با دست تا تماس آب‌بند و سپس نیم‌دور دیگر (نه بیشتر) سفت کنید.

تخلیهٔ کندانس: ظرفی زیر فیلتر بگذارید، نیپل تخلیه (۱) را در کف پیش‌فیلتر باز کنید و وقتی سوخت بدون آب جاری شد، شیر را ببندید. هواگیری سیستم سوخت: فقط در صورت خشک‌شدن کامل سیستم لازم است و با پمپ دستی روی براکت فیلتر انجام می‌شود.

سیستم خنک‌کاری

سیستم خنک‌کاری بسته است و همیشه باید با مخلوط مایع خنک‌کنندهٔ غلیظ و آب پُر باشد تا موتور را در برابر خوردگی داخلی، حفره‌زایی و ترکیدن بر اثر یخ‌زدگی محافظت کند.

موتورهای Volvo Penta با «Volvo Penta Coolant» (سبز) یا «Volvo Penta Coolant VCS» (زرد) تحویل می‌شوند (هر دو به‌صورت غلیظ و آماده).

اختلاط: مخلوط ۴۰٪ مایع غلیظ + ۶۰٪ آب تا ‎−28°C‎ [‎−18°F‎] محافظت می‌کند؛ مخلوط ۶۰٪ گلیکول نقطهٔ انجماد را تا ‎−54°C‎ [‎−65°F‎] پایین می‌آورد. هرگز بیش از ۶۰٪ غلظت نزنید (اثر خنک‌کاری کم و خطر داغ‌شدن). مایع غلیظ باید با آب خالص (مقطر یا یون‌زدایی‌شده) مخلوط شود.

بررسی و پُرکردن سطح

پُرکردن باید با موتور خاموش انجام شود؛ سطح را روزانه پیش از راه‌اندازی بررسی کنید. فقط درپوش پُرکن (۱) را باز کنید، نه درپوش فشار (۲). سطح باید بالای نشانهٔ MIN مخزن انبساط و بین MIN و MAX باشد. آهسته پُر کنید تا هوا خارج شود.

پُرکردن سیستم کاملاً خالی: مقدار صحیح مایع را از پیش مخلوط کنید؛ نقاط تخلیه را ببندید؛ تا بین MIN و MAX پُر کنید (آهسته)؛ موتور را تا تهویه و پُرشدن کامل روشن نکنید؛ پس از حدود یک ساعت کارکرد، خاموش کنید و سطح را بررسی و در صورت لزوم پُر کنید.

تخلیهٔ مایع خنک‌کننده

موتور را خاموش کنید؛ درپوش پُرکن (۱) را بردارید (نه درپوش فشار ۲)؛ همهٔ نقاط تخلیه را باز کنید؛ مطمئن شوید همهٔ مایع خارج می‌شود (رسوب احتمالی داخل پلاگ پاک شود تا مایع باقی نماند و آسیب یخ ندهد).

تمیزکردن بیرونی اینترکولر

حفاظ‌ها را بردارید و با آب و شویندهٔ ملایم و برس نرم تمیز کنید (مراقب پره‌ها باشید). از واترجت استفاده نکنید.

تعویض فیلتر مایع خنک‌کننده

شیر (۱) را ۹۰ درجه بچرخانید تا جریان قطع شود؛ فیلتر را با آچار مناسب بردارید؛ لایهٔ نازکی روغن به آب‌بند نو بزنید و فیلتر را با دست تا تماس و سپس نیم‌دور دیگر سفت کنید؛ شیر (۱) را ۹۰ درجه برگردانید؛ موتور را روشن و نشت را بررسی کنید.

تمیزکردن سیستم خنک‌کاری

سیستم را هنگام تعویض مایع تمیز کنید. سیستم را تخلیه و با آب تمیز شست‌وشو دهید تا آب خروجی کاملاً شفاف شود؛ در صورت آلودگی باقی‌مانده، با ۱۵ تا ۲۰٪ مایع غلیظ پُر و پس از ۱ تا ۲ روز کارکرد تخلیه کنید؛ سپس فوراً با آب تمیز داغ شست‌وشو دهید؛ در صورت لزوم از تمیزکنندهٔ رادیاتور Volvo Penta و سپس خنثی‌کننده استفاده کنید؛ پس از تمیزی کامل، با مایع توصیه‌شده پُر کنید.

سیستم الکتریکی

موتور به سیستم الکتریکی دوقطبی و آلترناتور مجهز است؛ ولتاژ سیستم ۱۲ یا ۲۴ ولت است.

فیوزها: موتور به یک قطع‌کنندهٔ مدار (circuit breaker) ‎10 آمپر‎ مجهز است که در صورت اضافه‌بار جریان را قطع می‌کند (در سمت چپ موتور). اگر فیوز قطع شود موتور خاموش می‌شود؛ در صورت قطع مکرر، با تعمیرگاه مجاز تماس بگیرید. اتصالات الکتریکی: بررسی کنید اتصالات خشک، عاری از اکسید و محکم باشند؛ در صورت لزوم با اسپری دافع آب (روغن یونیورسال Volvo Penta) اسپری کنید.

باتری — نگهداری و شارژ

اتصال: ابتدا کابل مثبت (قرمز) به قطب مثبت، سپس کابل منفی (سیاه) به قطب منفی. جداکردن: ابتدا کابل منفی (سیاه)، سپس مثبت (قرمز). باتری‌ها را تمیز و خشک نگه دارید؛ اکسید قطب‌ها را با برس برنجی پاک و آن‌ها را با گریس پایانه چرب کنید. پُرکردن: سطح الکترولیت باید ۵ تا ۱۰ میلی‌متر [۰.۲ تا ۰.۴ اینچ] بالای صفحات سلول باشد؛ با آب مقطر پُر و سپس دست‌کم ۳۰ دقیقه با کارکرد موتور در دور آرام شارژ کنید.

۱۲. انبارش

اگر موتور و تجهیزات دو ماه یا بیشتر استفاده نشوند، باید برای جلوگیری از آسیب به‌درستی انبار شوند. پیش از خروج طولانی از سرویس، بهتر است تعمیرگاه مجاز آن را بررسی و عیوب را رفع کند تا برای راه‌اندازی بعدی آماده باشد.

آماده‌سازی برای انبارش

• توقف تا ۸ ماه: روغن و فیلتر روغن را تعویض و سپس موتور را گرم کنید. بیش از ۸ ماه: سیستم روغن‌کاری و سوخت را با روغن نگه‌دارنده محافظت کنید (روش زیر).
• محافظت کافی مایع خنک‌کننده در برابر یخ را بررسی و در صورت لزوم پُر کنید (یا مایع خنک‌کننده و فیلتر آن را تخلیه کنید).
• آب و آلودگی را از فیلترها و مخزن سوخت تخلیه کنید و مخزن را کاملاً پُر کنید (برای جلوگیری از کندانس).
• کابل‌های باتری را جدا، باتری‌ها را تمیز و شارژ کنید و در حین انبارش به‌صورت قطره‌ای (trickle) شارژ نگه دارید.
• بیرون موتور را تمیز کنید (بدون واترجت) و آسیب رنگ را با رنگ اصل Volvo Penta ترمیم کنید.
• اجزای سیستم الکتریکی را با اسپری دافع آب اسپری و کابل‌های کنترل را ضدزنگ کنید.
• برچسبی با تاریخ، نوع نگه‌داری و روغن نگه‌دارندهٔ استفاده‌شده روی موتور بزنید.
• در صورت لزوم، فیلتر هوا، لولهٔ اگزوز و موتور را بپوشانید.

محافظت سیستم روغن و سوخت (توقف بیش از ۸ ماه)

• روغن موتور را تخلیه و با روغن نگه‌دارنده* تا کمی بالای نشانهٔ MIN گیج پُر کنید.
• شیلنگ‌های مکش و برگشت سوخت را به یک گالن (jerrican) حاوی ۱/۳ روغن نگه‌دارنده* و ۲/۳ دیزل وصل کنید؛ سیستم را هواگیری کنید.
• موتور را با دور آرام تند روشن کنید تا حدود ۲ لیتر [۰.۶ گالن] از مایع گالن مصرف شود؛ سپس خاموش و لوله‌های عادی سوخت را وصل کنید.
• روغن نگه‌دارندهٔ موتور را تخلیه کنید و سایر مراحل بالا را دنبال کنید.

* روغن‌های نگه‌دارنده توسط شرکت‌های نفتی فروخته می‌شوند.

خروج از انبارش

پوشش‌ها را بردارید؛ روغن با درجهٔ صحیح بریزید (و فیلتر روغن نو نصب کنید اگر در نگه‌داری تعویض نشده)؛ فیلترهای سوخت نو نصب و سیستم را هواگیری کنید؛ تسمه‌(ها) و شیلنگ‌ها را بررسی و بست‌ها را سفت کنید؛ نقاط تخلیه را ببندید؛ سطح مایع خنک‌کننده را بررسی کنید؛ باتری‌های کاملاً شارژ را وصل کنید؛ موتور را با دور آرام تند و بدون بار روشن و گرم کنید و نشتی روغن/سوخت/مایع را بررسی کنید.

۱۳. داده‌های فنی

موتورها

سیستم روغن‌کاری

۱) اگر گوگرد بیش از ۱.۰٪ وزنی باشد، از روغن با عدد قلیایی کل ‎TBN > 15‎ استفاده کنید. ۲) روغن باید دست‌کم با یکی از این مشخصات نیز سازگار باشد: ACEA:E7، ACEA:E5، Global DHD-1، API:CI-4 یا API:CH-4. روغن معدنی، نیمه‌سنتتیک یا کاملاً سنتتیک قابل‌استفاده است به‌شرط برآوردن این الزامات کیفی. (VDS = مشخصات تخلیهٔ Volvo).

سیستم سوخت

گوگرد: مطابق الزامات قانونی هر کشور. اگر گوگرد بیش از ۰.۵٪ وزنی باشد، بازهٔ تعویض روغن باید تغییر کند. سوخت با گوگرد بسیار پایین می‌تواند تا ۵٪ افت توان و ۲ تا ۳٪ افزایش مصرف ایجاد کند.

سیستم خنک‌کاری

کیفیت آب (ASTM D4985): کل ذرات جامد ‎<۳۴۰ ppm‎؛ سختی کل ‎<۹.۵° dH‎؛ کلراید ‎<۴۰ ppm‎؛ سولفات ‎<۱۰۰ ppm‎؛ pH بین ۵.۵ تا ۹؛ سیلیس ‎<۲۰ mg SiO₂/l‎؛ آهن ‎<۰.۱۰ ppm‎؛ منگنز ‎<۰.۰۵ ppm‎؛ هدایت ‎<۵۰۰ µS/cm‎.

سیستم الکتریکی

شماره‌های شناسایی

هنگام سفارش قطعات یا سرویس، همیشه شماره‌ها را از روی پلاک موتور ذکر کنید: شمارهٔ شاسی و سریال؛ نام‌گذاری موتور (A)؛ توان خالص موتور بدون فن (B)؛ حداکثر دور موتور (C)؛ نرم‌افزار اصلی (D)؛ مجموعه‌دادهٔ ۱ و ۲ (E، F)؛ شمارهٔ محصول (G). همچنین روی موتور: نام‌گذاری موتور، شمارهٔ سریال و شمارهٔ مشخصات حک شده است.