راهنمای فارسی موتورهای دیزل کامینز K38 و K50 (KTA50) — ترجمهٔ کامل و رسمی دستورالعمل بهرهبرداری و نگهداری موتورهای سنگین Cummins سری K (شامل KT، KTA، KTTA). این موتورهای ۱۲ و ۱۶ سیلندر V با حجم ۳۸ و ۵۰ لیتر در ژنراتورهای صنعتی، ماشینآلات سنگین، لوکوموتیو، ادوات نظامی، تجهیزات معدنی و دریایی، و پمپهای فشار قوی بهکار میروند.
خلاصهٔ راهنما
- سه خانواده موتور سنگین: K38 (۳۸ لیتر، ۱۲ سیلندر V) و K50 / KTA50 (۵۰ لیتر، ۱۶ سیلندر V)
- متغیرها: KT (توربوشارژ)، KTA (توربو + اینترکولر)، KTTA (چهار توربو)
- کاربردها: ژنراتور برق صنعتی، نیروی پمپهای گاز و آتشنشانی، ماشینآلات سنگین، لوکوموتیو، دریایی، معدنی
- متن کامل ۱۶ بخش راهنما — مشخصات، شناسایی موتور، راهاندازی، نگهداری روزانه، نگهداری دورهای، عیبیابی، تعمیرات اساسی
مدلهای KT · KTA · KTTA — ۳۸ و ۵۰ لیتر
فهرست مطالب
یادداشت مترجم — راهنمای خواندن این سند
این سند، ترجمهٔ فارسیِ «راهنمای بهرهبرداری و نگهداری موتورهای Cummins سری K38 و K50» (سند اصلی Bulletin No. 3810497-02، چاپ ۱۹۹۳) است. این موتورها پایهٔ مدلهای پرکاربردی مانند KTA50 هستند.
سند اصلی یک نسخهٔ اسکنشده (تصویری، بدون متن قابلانتخاب) در ۲۸۴ صفحه است. متن انگلیسی با فناوری تشخیص نوری نویسه (OCR) استخراج و سپس به فارسی ترجمه شده است. برای آنکه هیچ جزئیاتی از قلم نیفتد، در صفحاتی که دارای نقشه، نمودار یا جدول هستند، تصویر اصلی همان صفحه از سند نیز در کنار ترجمه آورده شده تا خواننده بتواند اعداد، شمارهگذاری اجزا و تصاویر را عیناً با اصل تطبیق دهد.
نکتهٔ مهندس: کادرهای سبزرنگ با عنوان «نکتهٔ مهندس» توضیحات تکمیلیِ افزودهشده توسط مترجم (بهعنوان مهندس برق و مکانیک) برای کمک به درک بهتر است و بخشی از متن اصلی سازنده نیست.
چون منبع اسکنشده است، همهٔ اعداد (گشتاورها، لقیها، فشارها و فاصلهها) از طریق OCR خوانده شدهاند. این مقادیر با دقت و عیناً مطابق اصل نگه داشته شدهاند، اما پیش از هر کار تعمیراتیِ حساس، عدد موردنظر را با تصویر اصلیِ همان صفحه (که در این سند آمده) یا با راهنمای رسمی Cummins تطبیق دهید. در این ترجمه هیچ عددی حدس زده یا ساخته نشده است.
بهدلیل گستردگی سند (۲۸۴ صفحه)، ترجمه بهصورت بخشبهبخش تکمیل و تحویل میشود. این نسخه شامل بخشهای مقدمه و شناسایی موتور و اجزاست؛ بخشهای بعدی (دستورالعملهای کارکرد، راهنمای نگهداری، روشهای نگهداری دورهای، عیبیابی، تنظیم و تعمیر، مشخصات و گشتاورها، و پشتیبانی خدمات) در ادامه افزوده میشوند.
iبخش i — مقدمه
پیشگفتار
این راهنما حاوی اطلاعات لازم برای بهرهبرداری و نگهداری صحیح موتور Cummins شماست. همچنین شامل اطلاعات مهم ایمنی، مشخصات موتور و سیستمها، رهنمودهای عیبیابی، و فهرست مراکز مجاز تعمیر Cummins و سازندگان اجزا است.
این راهنما را همراه تجهیزات نگه دارید. اگر تجهیزات معاوضه یا فروخته شد، راهنما را به مالک جدید بدهید.
اطلاعات، مشخصات و رهنمودهای نگهداری توصیهشده در این راهنما بر پایهٔ اطلاعات معتبر در زمان چاپ است. شرکت Cummins Engine Company, Inc. حق اعمال تغییرات را در هر زمان و بدون تعهد برای خود محفوظ میدارد. اگر بین موتور خود و اطلاعات این راهنما تفاوتی یافتید، با مرکز مجاز تعمیر Cummins محلی خود تماس بگیرید.
در ساخت این موتور از جدیدترین فناوری و باکیفیتترین اجزا استفاده شده است. هنگام نیاز به قطعات یدکی، توصیه میکنیم تنها از قطعات اصل Cummins یا قطعات تعویضی ReCon® استفاده کنید. این قطعات با نشانهای تجاری Fleetguard و Cummins قابلشناسایی هستند.
اطلاعات گارانتی در بخش W قرار دارد. مطمئن شوید با گارانتی یا گارانتیهای قابلاعمال بر موتور خود آشنا هستید.
خطاب به مالک و بهرهبردار
نگهداری پیشگیرانه، آسانترین و کمهزینهترین نوع نگهداری است. توصیههای برنامهٔ نگهداری تشریحشده در «راهنمای نگهداری» (بخش ۲) را دنبال کنید.
- سوابق نگهداری منظم برنامهریزیشده را نگه دارید.
- از سوخت، روغن و مایع خنککنندهٔ صحیح در موتور خود — همانطور که در «مشخصات موتور»، بخش V تعیین شده — استفاده کنید.
Cummins برای تولید موتورهای خود از جدیدترین فناوری و باکیفیتترین اجزا استفاده میکند. Cummins توصیه میکند تنها از قطعات اصل Cummins و قطعات تعویضی ReCon® استفاده کنید.
کارکنان مراکز مجاز تعمیر Cummins برای ارائهٔ خدمات و پشتیبانی تخصصی قطعات آموزش دیدهاند. اگر مشکلی دارید که توسط مرکز مجاز تعمیر Cummins حل نمیشود، مراحل تشریحشده در بخش «پشتیبانی خدمات Cummins» این راهنما (بخش S) را دنبال کنید.
دربارهٔ این راهنما
این راهنما حاوی اطلاعات لازم برای بهرهبرداری و نگهداری صحیح موتور شما — مطابق توصیهٔ شرکت Cummins Engine Company, Inc. — است. منابع خدماتی تکمیلی (راهنمای تعمیرگاه، راهنمای عیبیابی و تعمیر و غیره) را میتوان با تکمیل و ارسال «فرم سفارش منابع» موجود در بخش «منابع خدماتی تکمیلی» (بخش L) سفارش داد.
این راهنما روشهای نگهداری خودرو یا تجهیزات را پوشش نمیدهد. برای توصیههای خاص نگهداری، به سازندهٔ خودرو یا تجهیزات مراجعه کنید.
در این راهنما هم مقادیر متریک و هم مقادیر مرسوم آمریکایی (U.S.) فهرست شدهاند. مقدار متریک نخست و سپس مقدار مرسوم آمریکایی داخل کروشه [ ] ذکر میشود.
برای کمک به درک معنای متن، از تصاویر و نمادهای متعددی استفاده شده است. برای فهرست کامل نمادها و تعاریف آنها به بخش «نمادها» مراجعه کنید.
هر بخش با یک «فهرست محتوای بخش» آغاز میشود تا یافتن اطلاعات سریعتر شود.
نحوهٔ استفاده از این راهنما
این راهنما بر اساس بازههای نگهداریای که باید انجام شوند سازماندهی شده است. جدولی که بازههای موردنیاز و بررسیهایی را که باید انجام شوند بیان میکند، در بخش ۲ قرار دارد. بازهٔ نگهداریای را که در حال انجام آن هستید بیابید و همهٔ مراحل روش ارائهشده در آن بخش را دنبال کنید. علاوه بر این، همهٔ روشهای بازههای نگهداری پیشین نیز باید انجام شوند.
سابقهٔ همهٔ بررسیها و بازرسیهای انجامشده را نگه دارید. فرم ثبت سابقه برای ثبت تاریخ، مسافت/کیلومتر یا ساعت، و اینکه چه بررسیهای نگهداری انجام شده، در بخش ۲ قرار دارد.
برای راهنمای عیبیابی موتور خود به بخش T مراجعه کنید. برای یافتن و رفع مشکلات موتور، «فهرست محتوای بخش عیبیابی» را دنبال کنید.
برای مشخصات توصیهشدهٔ Cummins برای موتور خود به بخش V مراجعه کنید. مشخصات و مقادیر گشتاور هر سیستم موتور در آن بخش ارائه شده است.
نمادها
نمادهای زیر در این راهنما برای کمک به انتقال منظور دستورالعملها بهکار رفتهاند. هنگامی که یکی از نمادها ظاهر میشود، معنای تعریفشدهٔ زیر را منتقل میکند:
در صورت رعایتنکردن دستورالعملهای هشدار، ممکن است جراحت جدی بدنی یا آسیب گستردهٔ مالی رخ دهد.
در صورت رعایتنکردن دستورالعملهای احتیاط، ممکن است جراحت جزئی بدنی رخ دهد یا یک قطعه، یک مجموعه یا موتور آسیب ببیند.
سایر نمادهای تصویری بهکاررفته در راهنما و معنای آنها:
| نماد | معنی |
|---|---|
| گام برداشتن/پیادهکردن (Removal/Disassembly) | نشاندهندهٔ یک گام برداشتن یا پیادهکردن (باز کردن) است. |
| گام نصب/سوارکردن (Installation/Assembly) | نشاندهندهٔ یک گام نصب یا سوارکردن است. |
| بازرسی (Inspection) | بازرسی لازم است. |
| تمیزکردن (Clean) | قطعه یا مجموعه را تمیز کنید. |
| اندازهگیری مکانیکی/زمانی (Measurement) | یک اندازهگیری مکانیکی یا زمانی انجام دهید. |
| روانکاری (Lubricate) | قطعه یا مجموعه را روغنکاری/گریسکاری کنید. |
| اندازهٔ آچار/ابزار | نشاندهندهٔ این است که اندازهٔ آچار یا ابزار داده خواهد شد. |
| سفتکردن تا گشتاور (Tighten to torque) | تا گشتاور مشخصی سفت کنید. |
| اندازهگیری الکتریکی | یک اندازهگیری الکتریکی انجام دهید. |
| ارجاع (Refer) | برای اطلاعات بیشتر به محل دیگری در این راهنما یا انتشارات دیگر مراجعه کنید. |
| وزن سنگین (≥ ۲۳ کیلوگرم) | قطعه ۲۳ کیلوگرم [۵۰ پوند] یا بیشتر وزن دارد. برای جلوگیری از جراحت، از جرثقیل استفاده کنید یا برای بلندکردن قطعه کمک بگیرید. |
در سند اصلی، این بخش نمادها به چهار زبان انگلیسی، اسپانیایی، آلمانی و فرانسوی تکرار شده است. در این ترجمه، معنای نمادها یکبار و به فارسی ارائه شده است.
تعریف اصطلاحات (اختصارات)
| اختصار | تعریف |
|---|---|
| AFC | کنترل سوختوهوا (Air Fuel Control) |
| API | مؤسسهٔ نفت آمریکا (American Petroleum Institute) |
| ASA | تضعیفکنندهٔ سیگنال هوا (Air Signal Attenuator) |
| ASTM | انجمن آمریکایی آزمون و مواد |
| A.C. | جریان متناوب (Alternating Current) |
| C | سلسیوس (سانتیگراد) |
| CCA | آمپر استارت سرد (Cold Cranking Amps) |
| CFM | فوت مکعب در دقیقه (Cubic Feet Per Minute) |
| CARB | هیئت منابع هوای کالیفرنیا |
| c.c. | سانتیمتر مکعب |
| cu. in | اینچ مکعب |
| C.I.D. | حجم بر حسب اینچ مکعب (Cubic Inch Displacement) |
| cm | سانتیمتر |
| CPL | فهرست قطعات کنترلی (Control Parts List) |
| cSt | سانتیاستوکس (واحد گرانروی) |
| DCA | افزودنی مایع خنککنندهٔ دیزل (Diesel Coolant Additive) |
| D.C. | جریان مستقیم (Direct Current) |
| E.C.S. | سیستم کنترل آلایندگی (Emission Control System) |
| EPA | سازمان حفاظت محیطزیست |
| E.S.N. | شمارهٔ سریال موتور (Engine Serial Number) |
| F | فارنهایت |
| ft-lb | فوت-پوند (واحد گشتاور) |
| GVW | وزن ناخالص خودرو (Gross Vehicle Weight) |
| Hg | جیوه (Mercury) |
| HP | اسب بخار (Horsepower) |
| HVT | زمانبندی متغیر هیدرولیکی (Hydraulic Variable Timing) |
| H₂O | آب (Water) |
| ID | قطر داخلی (Inside Diameter) |
| in | اینچ |
| in-lb | اینچ-پوند (واحد گشتاور) |
| kg | کیلوگرم |
| km | کیلومتر |
| km/l | کیلومتر بر لیتر |
| kPa | کیلوپاسکال |
| L | لیتر |
| lb | پوند |
| lbf | پوندِ نیرو (Pounds Force) |
| LTA | اینترکولر دمای پایین (Low Temperature Aftercooling) |
| m | متر |
| mm | میلیمتر |
| MPa | مگاپاسکال |
| MPH | مایل در ساعت |
| MPQ | مایل بر کوارت |
| N | نیوتن |
| N·m | نیوتنمتر (واحد گشتاور) |
| NPTF | رزوهٔ لولهٔ ملی ظریف (National Pipe Thread Fine) |
| OD | قطر خارجی (Outside Diameter) |
| OEM | سازندهٔ اصلی تجهیزات (Original Equipment Manufacturer) |
| PPM | اجزا در میلیون (Parts Per Million) |
| psi | پوند بر اینچ مربع |
| PT (type D) | پاشش فشار-زمان نوع D (Pressure Timed type D Injection) |
| PTG | گاورنینگ فشار-زمان (Pressure Time Governing) |
| RPM | دور در دقیقه |
| S.A.E. | انجمن مهندسان خودرو |
| ST | ابزارهای سرویس (Service Tools) |
| STC | کنترل زمانبندی پلهای (Step Timing Control) |
| TDC | نقطهٔ مرگ بالا (Top Dead Center) |
| V | ولت |
| VS | تنظیم سوپاپ (Valve Set) |
Eبخش E — شناسایی موتور و اجزا
نامگذاری موتورهای Cummins
نام مدل، دادههای زیر را ارائه میدهد. برای نمونه، مدل بهصورت K TT A 38 یا 50 — (کد کاربری)(حداکثر توان ترمزی) خوانده میشود:
| بخش نام | معنی |
|---|---|
| K | سری موتور (خانوادهٔ موتورها) |
| T | موتور توربوشارژ است (Turbocharged) |
| TT | موتور دارای توربوشارژ دومرحلهای است |
| A | موتور دارای اینترکولر/خنککن میانی است (Aftercooled) |
| 38 یا 50 | حجم موتور بر حسب لیتر |
| عدد پایانی | حداکثر توان ترمزی (Maximum Brake Horsepower) |
کدهای کاربری (Application Codes) که پس از حجم میآیند: C ساختمانی (Construction)، G مجموعهٔ ژنراتور/درایو ژنراتور، F پمپ آتشنشانی (Fire Pump)، L لوکوموتیو، M دریایی (Marine)، P واحد قدرت (Power Unit)، R واگن ریلی (Railcar).
برای مثال، KTA50 یعنی موتور سری K، توربوشارژ (T)، اینترکولردار (A)، با حجم ۵۰ لیتر؛ و KTTA50 یعنی همان موتور با توربوشارژ دومرحلهای (TT). «اینترکولر/Aftercooler» هوای فشردهٔ خروجی توربو را پیش از ورود به سیلندر خنک میکند؛ هوای خنکتر چگالتر است، اکسیژن بیشتری دارد و توان و بازده احتراق را بالا میبرد. این حروف، نوع سیستم تنفس موتور و در نتیجه توان آن را تعیین میکنند.
پلاک مشخصات موتور (Dataplate)
پلاک مشخصات موتور، اطلاعات ویژهٔ موتور شما را نشان میدهد. شمارهٔ سریال موتور (E.S.N.) (۱)، فهرست قطعات کنترلی (CPL) (۲)، مدل (۳)، و توان (HP) و دور (RPM) اطلاعات لازم برای سفارش قطعات و نیازهای خدماتی را فراهم میکنند.
پلاک مشخصات موتور نباید بدون تأیید شرکت Cummins Engine Company, Inc. تغییر داده شود.
پلاک مشخصات موتور در موتورهای قدیمیتر K38 و K50 روی سمت ردیف راست عقب موتور قرار دارد. در موتورهای فعلی K38 و K50، پلاک مشخصات روی سمت ردیف چپِ درپوش جلویی چرخدندهها قرار دارد. به «نمودارهای موتور» در این بخش مراجعه کنید.
پلاک مشخصات پمپ سوخت
پلاک مشخصات پمپ سوخت روی بالای پمپ سوخت قرار دارد و اطلاعات لازم برای کالیبراسیون پمپ سوخت را فراهم میکند. این پلاک شامل: کد CPL، شمارهٔ سریال (Serial No.)، بازنگری سوخت (Fuel Revision)، شمارهٔ قطعهٔ پمپِ سرویس (Service Pump Part No.) و شمارهٔ قطعهٔ پمپِ تولید (Production Part No.) است.
مشخصات عمومی
تنظیمات سوپاپ و انژکتور و مقادیر زیر، حساس و حیاتیاند. مقادیر زیر مطابق OCR ارائه شدهاند؛ پیش از انجام تنظیم، حتماً عدد دقیق را از تصویر اصلیِ همین صفحه (آوردهشده در زیر) یا از راهنمای رسمی Cummins بخوانید.
| مورد | مقدار |
|---|---|
| تنظیم لقی سوپاپ ورودی (Intake Valve) | ۰.۳۶ میلیمتر [۰.۰۱۴ اینچ] |
| تنظیم لقی سوپاپ خروجی (Exhaust Valve) | ۰.۶۹ میلیمتر [۰.۰۲۷ اینچ] |
| تنظیم کورس انژکتور PTD بدون توقفبالا (Non-Top Stop) | ۷.۸۲ میلیمتر [۰.۳۰۸ اینچ] |
| تنظیم کورس انژکتور HVT بدون توقفبالا (Non-Top Stop) | [۰.۴۰۳ اینچ] — (مقدار متریک در OCR ناخوانا؛ از تصویر اصلی بخوانید) |
| تنظیم انژکتور توقفبالای STC (در موتور) | ۰.۶ تا ۰.۷ نیوتنمتر [۵ تا ۶ اینچ-پوند] |
| تنظیم انژکتور Premium K STC (در موتور) | ۰.۶ تا ۰.۷ نیوتنمتر [۵ تا ۶ اینچ-پوند] |
مشخصات موتور عمومی — K38
| سیستم تنفس (Aspiration) | KT = توربوشارژ تکمرحلهای؛ KTA = توربوشارژ تکمرحلهای و اینترکولردار؛ KTTA = توربوشارژ دومرحلهای و اینترکولردار |
|---|---|
| قطر و کورس سیلندر | ۱۵۹ × ۱۵۹ میلیمتر [۶.۲۵ × ۶.۲۵ اینچ] |
| نسبت تراکم | KTTA-GS/GC: ۱۴.۵:۱ — KTTA: ۱۳.۵:۱ — KTA-P(1350): ۱۳.۵:۱ — KTA-G3: ۱۳.۹:۱ — KTA: ۱۴.۵:۱ یا ۱۵.۵:۱ یا ۱۳.۸:۱ — KT: ۱۵.۵:۱ |
| حجم موتور | ۳۸ لیتر [۲۳۰۰ اینچ مکعب] |
| ترتیب احتراق | 1R-6L-5R-2L-3R-4L-6R-1L-2R-5L-4R-3L |
| نوع | چهارزمانه، V با زاویهٔ ۶۰ درجه، ۱۲ سیلندر |
| وزن | به «وزن موتور» در همین بخش مراجعه کنید |
| جهت چرخش میللنگ (از جلوی موتور) | ساعتگرد (Clockwise) |
مشخصات موتور عمومی — K50
| سیستم تنفس (Aspiration) | KTA = توربوشارژ تکمرحلهای و اینترکولردار؛ KTTA = توربوشارژ دومرحلهای و اینترکولردار |
|---|---|
| قطر و کورس سیلندر | ۱۵۹ × ۱۵۹ میلیمتر [۶.۲۵ × ۶.۲۵ اینچ] |
| نسبت تراکم | KTTA: ۱۳.۵:۱ یا ۱۳.۸:۱ یا ۱۳.۹:۱ — KTA: ۱۳.۸:۱ یا ۱۳.۹:۱ یا ۱۴.۵:۱ یا ۱۵.۵:۱ |
| حجم موتور | ۵۰ لیتر [۳۰۶۷ اینچ مکعب] |
| ترتیب احتراق (استاندارد اولیه) | 1R-1L-3R-3L-7R-7L-5R-5L-8R-8L-6R-6L-2R-2L-4R-4L |
| ترتیب احتراق بازنگریشده | 1R-1L-3R-3L-2R-2L-5R-4L-8R-8L-6R-6L-7R-7L-4R-5L |
| نوع | چهارزمانه، V با زاویهٔ ۶۰ درجه، ۱۶ سیلندر |
| وزن | به «وزن موتور» در همین بخش مراجعه کنید |
| جهت چرخش میللنگ (از جلوی موتور) | ساعتگرد (Clockwise) |
برخی موتورهای KTTA50 ساختهشده پس از سپتامبر ۱۹۸۶ و نیز KTA50-G3 و G4 دارای ترتیب احتراق متفاوتی هستند. این موتورها روی درپوشهای اسبک سوپاپ، برچسبی با عنوان «REVISED FIRING ORDER» (ترتیب احتراق بازنگریشده) دارند و این موضوع روی پلاک مشخصات موتور نیز قید شده است.
«ترتیب احتراق» توالی روشنشدن سیلندرهاست (R = ردیف راست، L = ردیف چپ). این توالی طوری انتخاب میشود که بار روی میللنگ متعادل و ارتعاش کمینه شود. اگر موتور شما برچسب «ترتیب احتراق بازنگریشده» دارد، حتماً همان توالی بازنگریشده را برای ترتیب سیمهای انژکتور/زمانبندی بهکار ببرید؛ استفاده از توالی اشتباه موجب کارکرد ناصاف، تپش و آسیب میشود.
نمودارهای موتور — KT38 (نمونه؛ KTA38/KTA50 و سایر مدلها مشابه)
تصاویر زیر، نمای ردیف راست و چپ موتور KT38 را با شمارهگذاری اجزا نشان میدهند. فهرست اجزا در زیر هر تصویر ترجمه شده است.
| شماره | جزء | شماره | جزء |
|---|---|---|---|
| ۱ | توربوشارژر | ۱۲ | صفحهٔ درپوش آداپتور کارتر روغن |
| ۲ | براکت بلندکردن (Lifting) | ۱۳ | کارتر روغن (Oil Pan) |
| ۳ | منیفولد هوای ورودی (Intake) | ۱۴ | اتصال ورودی آب (Water Inlet) |
| ۴ | پوستهٔ فلایویل | ۱۵ | پمپ آب |
| ۵ | درپوش دریچهٔ دستی (Hand Hole) | ۱۶ | درایو پمپ آب |
| ۶ | پوستهٔ انتقال هوا (Air Transfer) | ۱۷ | لولهٔ بایپس آب |
| ۷ | درپوش اسبک سوپاپ (Rocker Lever) | ۱۸ | پولی هرزگرد تسمهٔ فن |
| ۸ | اتصال هوای ورودی (Air Intake) | ۱۹ | هواکش کارتر (Crankcase Breather) |
| ۹ | درپوش تایپت/فالوئر بادامک (Cam Follower) | ۲۰ | مجموعهٔ هرزگرد تسمهٔ فن |
| ۱۰ | اتصال هوای متقاطع (Air Crossover) | ۲۱ | پوستهٔ ترموستات |
| ۱۱ | آداپتور کارتر روغن | ۲۲ | اتصال خروجی آب (Water Outlet) |
| شماره | جزء | شماره | جزء |
|---|---|---|---|
| ۱ | توربوشارژر | ۱۳ | فیلتر روغن جریانکامل (۴ عدد نشان داده شده) |
| ۲ | پایهٔ پوستهٔ ترموستات | ۱۴ | هواکش کارتر |
| ۳ | پوستهٔ ترموستات | ۱۵ | گیج سطح روغن |
| ۴ | پایهٔ توپی فن (Fan Hub) | ۱۶ | لولهٔ پُرکن روغن |
| ۵ | درپوش جلویی چرخدنده (Front Gear) | ۱۷ | سرِ فیلتر روغن روانکار |
| ۶ | پوستهٔ جلویی چرخدنده | ۱۸ | پوستهٔ فلایویل |
| ۷ | پلاک مشخصات موتور | ۱۹ | درپوش فالوئر بادامک |
| ۸ | درایو کمپرسور هوا | ۲۰ | منیفولد هوای ورودی |
| ۹ | کمپرسور هوا | ۲۱ | براکت بلندکردن |
| ۱۰ | پمپ سوخت | ۲۲ | منیفولد اگزوز |
| ۱۱ | سرِ فیلتر سوخت | ۲۳ | پوستهٔ انتقال هوا |
| ۱۲ | فیلتر سوخت (۲ عدد نشان داده شده) |
سند اصلی شامل نمودارهای متعدد برای پیکربندیهای مختلف موتور است (KT38، KTA38 با اینترکولر مرکزی، KTA38 با اینترکولر بیرونی که KTA50 مشابه آن است، و KTTA38 که KTTA50 مشابه آن است) با نماهای چهارگانه (ردیف چپ، ردیف راست، جلو/عقب، بالا). در این ترجمه نمای نمونهٔ KT38 آورده شده؛ تصاویر اصلی همهٔ این نماها در سند اسکنشده موجود است و اجزای آنها نامگذاری مشابهی دارند.
۱بخش ۱ — دستورالعملهای کارکرد
اطلاعات کلی
مراقبت صحیح از موتور، به عمر طولانیتر، عملکرد بهتر و کارکرد اقتصادیتر منجر میشود.
- بررسیهای نگهداری روزانهٔ فهرستشده در «راهنمای نگهداری» (بخش ۲) را دنبال کنید.
- هر روز نشانگرهای فشار روغن، نشانگرهای دما، چراغهای هشدار و سایر گیجها را بررسی کنید تا از سالمبودن آنها مطمئن شوید.
موتور دیزل را در جایی که بخارات قابلاحتراق وجود دارد یا میتواند ایجاد شود، بهکار نیندازید. این بخارات میتوانند از طریق سیستم ورودی هوا مکیده شوند و موجب شتابگرفتن و دور بیشازحد موتور شوند که نتیجهٔ آن آتشسوزی، انفجار و آسیب گستردهٔ مالی است. دستگاههای ایمنی متعددی مانند شیر قطع هوای ورودی موجود است. مالک و بهرهبردار تجهیزات مسئول بهرهبرداری ایمن در محیط خطرناک هستند.
روش راهاندازی عادی (دمای بالای 0°C [32°F])
- واحد محرکشونده را از درگیری خارج کنید، یا گیربکس را در حالت خلاص قرار دهید.
- موتور را با گاز در وضعیت دور آرام راهاندازی کنید.
موتورهای مجهز به استارت بادی به حداقل فشار هوای فشردهٔ ۴۸۰ کیلوپاسکال [۷۰ psi] نیاز دارند.
برای جلوگیری از آسیب به استارت، موتور استارت را بیش از ۳۰ ثانیه درگیر نکنید. بین هر تلاش، دو دقیقه صبر کنید (فقط استارتهای الکتریکی).
هنگام استفاده از کابلهای رابط (جامپر)، آنها را بهصورت موازی وصل کنید: مثبت (+) به مثبت (+) و منفی (−) به منفی (−). هنگام استفاده از منبع برق خارجی، کلید قطعکن را در وضعیت OFF قرار دهید و پیش از اتصال کابلها سوئیچ را بردارید.
اتصال موازی باتری، آمپر استارت را دو برابر و اتصال سری، ولتاژ را دو برابر میکند.
- فشار روغن باید ظرف ۱۵ ثانیه پس از راهاندازی روی گیج نشان داده شود. اگر نشد، فوراً موتور را خاموش کنید و سطح روغن کارتر را تأیید کنید.
- پیش از کارکرد تحت بار، موتور را ۳ تا ۵ دقیقه با تقریباً ۱۰۰۰ دور در دقیقه در دور آرام نگه دارید.
اتصال موازی، ولتاژ را ثابت نگه میدارد و آمپر/ظرفیت را دو برابر میکند (لازم برای جریان زیاد استارت)؛ اتصال سری ولتاژ را دو برابر میکند (سیستمهای ۲۴ ولت). قانون «فشار روغن ظرف ۱۵ ثانیه» حیاتی است: بدون فشار روغن، یاتاقانها در چند ثانیه آسیب میبینند.
کارکرد در هوای سرد
- هنگام راهاندازی موتور سرد، دور موتور را آهسته افزایش دهید تا روانکاری کافی به یاتاقانها برسد و فشار روغن پایدار شود.
موتور را بیش از ۱۰ دقیقه در دور آرام نگه ندارید؛ دمای محفظهٔ احتراق آنقدر پایین میآید که سوخت کامل نمیسوزد و کربن سوراخهای پاشش انژکتور و رینگها را میگیرد و سوپاپها را میچسباند.
اگر دمای مایع خنککننده زیر 60°C [140°F] شود، سوخت نسوخته روغن را از جدارهٔ سیلندر میشوید و روغن کارتر را رقیق میکند.
استفاده از مایع کمکاستارت با تجهیزات اندازهگیر
- گاز را روی دور آرام تنظیم و واحد محرکشونده را خلاص کنید.
- کلید را فعال کنید تا شیر قطع پمپ سوخت باز شود.
- هنگام استارتزدن، مقدار اندازهگیریشدهای مایع کمکاستارت تزریق کنید. فشار روغن باید ظرف ۱۵ ثانیه نشان داده شود.
بهدلیل خطر انفجار، از کمکاستارتهای فرّار در معدن زیرزمینی یا تونل استفاده نکنید.
مقدار بیشازحد مایع کمکاستارت موجب آسیب موتور میشود. Cummins استفادهٔ بدون تجهیزات اندازهگیر را توصیه نمیکند.
کارکرد در هوای سرد (آمادهسازی)
عملکرد رضایتبخش موتور دیزل در دمای پایین نیازمند اصلاح موتور، تجهیزات، شیوههای بهرهبرداری و نگهداری است. سه هدف: ۱) راهاندازی معقول و گرمشدن قابلاعتماد؛ ۲) استقلال از تأثیرات بیرونی؛ ۳) حفظ دمای کاری با حداقل افزایش نگهداری.
کمکهای راهاندازی در هوای سرد
«زمستانیسازی» نیازمند مواد صحیح، روغنهای دمای پایین، محافظت در برابر هوای سرد، سوخت با درجهٔ مناسب، گرمایش تا حداقل −32°C [−25°F]، منبع گرمایش بیرونی، و تجهیزات الکتریکی مناسب است. «مشخصات قطبی» برای دماهای تا −54°C [−65°F] است. (بولتن خدماتی ۳۳۷۹۰۰۹.)
| بازهٔ دما | ضدیخ | روغن و سوخت |
|---|---|---|
| زمستانیسازی: 0 تا −23°C [32 تا −10°F] | ضدیخ اتیلنگلیکول تا −29°C [−20°F] | روغن چندگرید API CE یا CF4؛ سوخت با نقطهٔ ابری/ریزش 6°C [10°F] پایینتر از محیط. |
| زمستانیسازی شدید [−10 تا −25°F] | مخلوط ۵۰٪ ضدیخ + ۵۰٪ آب | روغن چندگرید API CE یا CF4؛ سوخت با نقطهٔ ابری/ریزش 6°C [10°F] پایینتر از محیط. |
| مشخصات قطبی: −32 تا −54°C [−25 تا −65°F] | مخلوط ۶۰٪ ضدیخ + ۴۰٪ آب | روغن قطبی API CE یا CF4؛ سوخت با نقطهٔ ابری/ریزش 6°C [10°F] پایینتر از محیط. |
کمکهای راهاندازی اتری (Ether)
مایع کمکاستارت حاوی اتر و بهشدت قابلاشتعال است. هرگز نزدیک شعله، یا با پیشگرمکن/شمع گرمایی استفاده نکنید. بخارات را تنفس نکنید. در معدن زیرزمینی یا تونل بهکار نبرید.
مقدار زیاد اتر موجب فشار بالا و کوبش (detonation) و آسیب سیلندر و یاتاقان میشود.
شیر اتر دستی: شامل بدنهٔ شیر (۵)، بست (۲) و لولهٔ نایلونی (۳)؛ سیلندر سوخت (۱)، اتصال اتمایزر (۴) و کنترل کششی (۶) جداگانه سفارش داده میشوند. شیر اتر برقی: شامل بدنهٔ شیر (۷)، زانویی ۹۰ درجه (۵)، بست (۲)، کلید فشاری (۶) و لولهٔ نایلونی (۳)؛ ترموستات هنگام گرمبودن موتور برق سولنوئید را قطع میکند. نصب: اتصالات اتمایزر در منیفولد هوای ورودی نصب شوند؛ سوراخها ۱۸۰ درجه از هم فاصله دارند و پاشش باید در راستای طولی منیفولد باشد.
روش راهاندازی پس از خاموشی طولانی یا تعویض روغن
پس از هر تعویض روغن یا خاموشی بیش از ۵ روز:
- سیم برق را از شیر سولنوئید پمپ سوخت جدا کنید.
- با موتور استارت، میللنگ را بچرخانید تا فشار روغن ظاهر شود یا چراغ هشدار خاموش شود.
- سیم را دوباره وصل و موتور را راهاندازی کنید.
کارکرد موتور
- پس از بار کامل، موتور را ۳ تا ۵ دقیقه پیش از خاموشکردن در دور آرام نگه دارید تا پیستونها، بوشها، یاتاقانها و توربوشارژر خنک شوند.
کارکرد پیوسته با دمای پایین مایع خنککننده (زیر 60°C [140°F]) یا بالا (بالای 100°C [212°F]) میتواند به موتور آسیب بزند.
- گیجهای فشار روغن و دمای مایع خنککننده را مرتب پایش کنید (مقادیر در بخش V). اگر خارج از مشخصات بود، موتور را خاموش کنید.
- هنگام داغشدن، با کاهش گاز یا دندهٔ پایینتر توان را کم کنید؛ اگر دما عادی نشد، خاموش کنید و به بخش T مراجعه کنید.
- نشانههای هشدار زودهنگام: ناقصسوزی، ارتعاش، صدای غیرعادی، تغییر ناگهانی دما/فشار، دود بیشازحد، افت توان، افزایش مصرف روغن/سوخت، و نشتی.
محدودهٔ کاری موتور
کارکرد بیشازحد با گاز کامل در دورِ پایینتر از حداکثر گشتاور (لاگینگ) عمر موتور را کوتاه و موجب آسیب جدی میشود. بیش از ۳۰ ثانیه با گاز کامل زیر دور حداکثر گشتاور ادامه ندهید.
دور موتور تحت هیچ شرایطی نباید از ۲۴۰۰ دور در دقیقه فراتر رود. در سراشیبی تند، از ترکیب دندهها یا ترمز خودرو برای کنترل دور استفاده کنید.
خاموشکردن موتور
- پس از بار کامل، ۳ تا ۵ دقیقه در دور آرام نگه دارید تا یکنواخت خنک شود.
- سوئیچ را OFF کنید. اگر خاموش نشد، پیچ شستدستیِ قطع سوخت دستی را پادساعتگرد بچرخانید.
کاربرد نیروگیر (PTO) با کنترل دور متغیر
برای درگیرکردن گاورنر دور متغیر در دور آرام: اهرم کنترل دور متغیر (۲) را در دور آرام و اهرم گاز استاندارد (۱) را در وضعیت کاملاً باز قفل کنید، سپس اهرم (۲) را به دور دلخواه تنظیم کنید. برای بازگشت: اهرم (۱) را به دور آرام بازگردانید و اهرم (۲) را در حداکثر دور قفل کنید.
کنترل زمانبندی پلهای (STC)
STC (که قبلاً HVT نامیده میشد) اجازه میدهد موتور پس از راهاندازی و بار سبک با زمانبندی پیشانداخته کار کند و در بار متوسط/سنگین به زمانبندی عادی بازگردد. مزایا: بهبود دور آرام سرد، کاهش دود سفید، بهبود مصرف بار سبک.
شیر کنترل روغن STC یا لولهکشی آن را دور نزنید یا دستکاری نکنید؛ این کار صرفهجویی سوخت و دوام موتور را از بین میبرد. دستکاری یا تنظیم مجدد نکنید.
صدای تیکتیک ملایم از سرسیلندر در حالت پیشانداخته عادی است (ناشی از تایپتهای هیدرولیکی STC). هنگام راهاندازی، دور را تا رسیدن فشار روغن کافی به تایپتهای STC بالاتر از دور آرام نبرید.
شیر کنترل سوخت — تکردیف
برخی موتورها (بدون STC) شیر دور آرام تکردیف دارند که هنگام راهاندازی و دور آرام فقط ردیف راست سیلندرها را فعال میکند و در بار به همهٔ سیلندرها بازمیگردد. مزایا: بهبود دور آرام سرد، کاهش دود سفید و مصرف، کاهش کربنگرفتگی انژکتور.
این شیر با شیمهای داخلی تنظیم میشود؛ به روشهای 05-38 و 05-39 راهنمای عیبیابی و تعمیر (بولتن ۳۸۱۰۴۳۲) مراجعه کنید.
۲بخش ۲ — راهنمای نگهداری
اطلاعات کلی
Cummins توصیه میکند موتور مطابق «برنامهٔ نگهداری» نگهداری شود. اگر موتور بهطور مداوم زیر −18°C [0°F] یا بالای 38°C [100°F]، در محیط پرگردوغبار یا با توقفهای مکرر کار میکند، بازهها را کوتاهتر کنید.
برخی روشها به ابزار ویژه یا افراد واجد شرایط نیاز دارند و در راهنماهای اختصاصی تشریح شدهاند:
| روش | شمارهٔ بولتن | شرح |
|---|---|---|
| تنظیم سوپاپها و انژکتورها | 3810304 / 3810432 | راهنمای تعمیرگاه / راهنمای عیبیابی و تعمیر K38 و K50 |
| تمیزکردن و کالیبراسیون انژکتورها | 3379071 / 3810313 | بازسازی انژکتور PT / تعمیرگاه انژکتور PT (type D) STC |
| تمیزکردن و کالیبراسیون پمپ سوخت | 3379084 | بازسازی و کالیبراسیون پمپ سوخت (PT type G) |
| تعمیر و بازسازی اجزا | 3810304 | راهنمای تعمیرگاه K38 و K50 |
الزامات ابزار
بیشتر کارها با ابزار دستی معمول S.A.E. انجام میشود. ابزارهای سرویس ویژه:
| شمارهٔ قطعهٔ ابزار | شرح |
|---|---|
| 3375049 | آچار فیلتر روغن |
| 3376592 | ترکمتر اینچ-پوند |
| 3376807 | آچار فیلتر آب/سوخت |
| 3822524 / 3822525 | گیج کشش تسمه (نوع کلیک) |
| 3822648 / 3823348 | ابزار تنظیم تایپت توقفبالا (فقط موتورهای STC) |
| ST-1293 / ST-1274 | گیج کشش تسمه (تسمههای V / نوع Kriket) |
برنامهٔ نگهداری موتور
این برنامه نگهداری را بر اساس بازههای ساعتکارکرد/زمانی سازماندهی میکند. در هر بازه، علاوه بر کارهای آن بازه، همهٔ کارهای بازههای قبلی نیز باید تکرار شوند.
| بازه | نمونهای از کارهای اصلی |
|---|---|
| روزانه (بخش ۳) | بررسی گزارش بهرهبردار؛ سطح روغن و مایع خنککننده (با بررسی غلظت DCA4)؛ بازرسی چشمی نشتی، تسمهها و صداها؛ تخلیهٔ آب/رسوب فیلترهای سوخت؛ پیشتمیزکنندهٔ هوا؛ سیستم پایش موتور. |
| هفتگی (بخش ۴) | تکرار روزانه؛ بررسی فیلتر هوا و نشانگر محدودیت؛ تعویض المنت در صورت نیاز؛ المنت فیلتر کمپرسور هوا؛ تخلیهٔ مخازن هوا؛ بررسی کشش/وضعیت تسمهها؛ افزودنیهای خنککاری؛ باتریها. |
| ۲۵۰ ساعت/۶ ماه (بخش ۵) | تکرار روزانه/هفتگی؛ تعویض روغن و فیلترها (روغن جریانکامل و بایپس، سوخت، آب، المنت کمپرسور)؛ گریسکاری؛ بررسی/تعویض شیلنگها. |
| ۱۵۰۰ ساعت/۱ سال (بخش ۶) | تکرار قبلی؛ بخارشویی موتور؛ تنظیم سوپاپها و انژکتورها؛ تنظیم هرزگرد فن و کششدهنده؛ بررسی سیستم حفاظت موتور؛ پمپ آب، دمپر ارتعاش، توپی فن؛ پایهٔ جلوی موتور. |
| ۶۰۰۰ ساعت/۲ سال (بخش ۷) | تکرار قبلی؛ تمیز/کالیبراسیون پمپ سوخت و انژکتورها؛ بازرسی توربوشارژر، آلترناتور، ژنراتور، استارت، کمپرسور هوا، دمپر، یاتاقان شفت فن، کلاچ/دندهٔ دریایی، کمپرسور فریون، هیدرولیک، اتصالات الکتریکی؛ کالیبراسیون سیستم حفاظت موتور. |
| سایر (بخش ۸) | روشهای نگهداری دیگر خارج از بازههای ثابت. |
اصل کلیدی «انباشتگی» است: هر بازه شامل کارهای بازههای کوتاهتر هم میشود و «هرکدام زودتر رسید» ملاک است. در شرایط سخت بازهها را کوتاهتر کنید. غلظت DCA4 در مایع خنککننده، افزودنی ضدخوردگی است که از حفرهزایی و خوردگی بوش سیلندر جلوگیری میکند و باید در محدودهٔ مجاز بماند.
۳بخش ۳ — روشهای نگهداری روزانه
اطلاعات کلی
پیش از راهاندازی، سطح روغن و مایع خنککننده را بررسی کنید و بهدنبال نشتی، قطعات شل/آسیبدیده، تسمههای فرسوده و هر تغییر در ظاهر موتور بگردید.
گزارش کارکرد موتور
موارد زیر را به واحد نگهداری گزارش دهید: فشار پایین روغن؛ افت توان؛ دمای غیرعادی آب یا روغن؛ صدای غیرعادی؛ دود بیشازحد؛ مصرف بیشازحد مایع خنککننده/سوخت/روغن؛ هرگونه نشتی.
صدای غیرعادی موتور — بررسی
در بررسی روزانه، به هر صدای غیرعادی که میتواند نشانهٔ نیاز به سرویس باشد گوش دهید.
جداکنندهٔ سوخت-آب
اگر موتور جداکنندهٔ سوخت-آب دارد، هر روز آب و رسوب را تخلیه کنید. موتور را خاموش کنید، شیر تخلیه را با دست ۱.۵ تا ۲ دور پادساعتگرد باز کنید تا سوخت شفاف دیده شود.
شیر را بیشازحد سفت نکنید؛ رزوهها خراب میشوند. برای بستن، ۱.۵ تا ۲ دور ساعتگرد بچرخانید.
سطح روغن — بررسی
روغن را هر روز بررسی کنید. هرگز با سطح پایینتر از نشانهٔ L یا بالاتر از H کار نکنید. دستکم ۵ دقیقه پس از خاموشکردن صبر کنید و خودرو باید تراز باشد.
سطح مایع خنککننده — بررسی
درپوش رادیاتور را از موتور داغ برندارید. تا دما زیر 50°C [120°F] نرسیده صبر کنید و درپوش را آهسته بردارید؛ در غیر این صورت پاشش مایع داغ یا بخار موجب جراحت میشود.
هرگز افزودنی آببند برای رفع نشت بهکار نبرید (موجب گرفتگی میشود). Cummins آب و DCA بدون ضدیخ را توصیه نمیکند (بخش V).
به موتور داغ مایع خنککنندهٔ سرد اضافه نکنید (ریختهگری آسیب میبیند)؛ ابتدا تا زیر 50°C [120°F] خنک کنید.
برخی رادیاتورها دو گلویی پُرکن دارند که هر دو باید پُر شوند. هر بار افزودن مقدار قابلتوجه مایع خنککننده، غلظت DCA باید بررسی شود.
پیشتمیزکنندهٔ فیلتر هوا و سینی غبار — بررسی/تمیزکردن
در شرایط کثیف، کاسهٔ پیشتمیزکننده و سینیهای غبار فیلتر هوای خشک را هر روز یا بیشتر تمیز کنید.
صافی آب خام — تمیزکردن (دریایی)
بسته به محیط، صافی آب خام را هر روز یا در صورت نیاز (حداکثر تا ۶ ماه) تمیز کنید.
صافی گرفته موجب گرمشدن بیشازحد مایع خنککننده و روغن دندهٔ دریایی میشود.
سیستم پایش موتور — بررسی
سیستم پایش موتور را هر روز بررسی کنید (دکمهٔ آزمایش) تا از کارکرد صحیح مطمئن شوید.
۴بخش ۴ — روشهای نگهداری هفتگی
همهٔ بررسیهای بازهٔ روزانه نیز باید در این زمان انجام شوند.
نشانگرهای محدودیت هوای ورودی
نشانگر مکانیکی: با پُرشدن کارتریج از گردوخاک، پرچم قرمز (۱) بالا میآید؛ پس از تعویض، با دکمهٔ بازنشانی (۲) ریست کنید. نزدیک ورودی توربوشارژر نصب شود. توجه: واشر نمدی را برندارید (رطوبت را جذب میکند). نشانگر خلأ: محدودیت هوا در موتورهای توربوشارژ نباید از ۶۳۵ میلیمتر [۲۵ اینچ] یا ۴۶ میلیمتر [۱.۸ اینچ] ستون آب در توان کامل فراتر رود.
تعویض المنت فیلتر هوا
اگر محدودیت در توان کامل از ۲۵ اینچ ستون آب فراتر رفت، المنت را تعویض کنید. Cummins تمیزکردن المنتهای کاغذی را توصیه نمیکند.
سوراخ، آببند شل یا سطوح فرورفته، فیلتر را ناکارآمد میکند و نیازمند تعویض فوری است. درپوش و المنت را مستقیم بیرون بکشید.
مهرهٔ پروانهای (۱)، درپوش پایینی (۲) و المنت (۶) را از پیچ مرکزی (۴) بردارید؛ واشر آببند (۵) را از انتهای خروجی (۷) بازرسی و در صورت لزوم تعویض کنید.
المنت تک سنگینکار: بست نواری سینی غبار (۱) و سپر غبار (۳) را بردارید و تمیز کنید؛ مهرهٔ (۵) المنت اصلی را با بازرسی واشر (۴) بردارید، المنت نو نصب کنید و مطمئن شوید واشر در جای خود است. المنت دوگانه: علاوه بر المنت اصلی (۶)، المنت ایمنی داخلی (۸) با مهرهٔ (۷) نیز در صورت محدودیت بالا تعویض میشود؛ سپس با دور/توان نامی، محدودیت ورودی را ثبت کنید.
المنت کارتریجی: مهرههای (۴) و پنل پیشتمیزکننده با مخزن غبار (۶) را بردارید؛ کارتریج کثیف (۳) را با شلکردن چهار گوشه مستقیم بیرون بکشید. دهانهها را از دوده/روغن تمیز و کارتریج را از نظر دوده (نشت اگزوز) یا روغن (هواکش کارتر) بازرسی کنید.
تمیزکردن و استفادهٔ مجدد از کارتریج توصیه نمیشود. کارتریج نو را با فشار لبهها (نه از مرکز) آببند کنید و مهرهها را ۱ تا ۱.۵ دور سفت کنید (نه بیشازحد).
شیلنگها، لولهها و بستهای هوای ورودی — بررسی
از نظر شیلنگ ترکخورده، بست شل، سوراخ و خوردگی بازرسی کنید. همهٔ شیلنگها باید دوبست یا با بست t-bolt باشند.
مخازن هوا
رطوبت را هر هفته از مخزن تَرِ سیستم هوا تخلیه کنید.
۵بخش ۵ — روشهای نگهداری هر ۲۵۰ ساعت یا ۶ ماه
همهٔ بررسیهای بازههای قبلی نیز باید انجام شوند.
فیلتر(های) سوخت — تعویض
هر ۲۵۰ ساعت یا ۶ ماه، اطراف سرِ فیلتر سوخت را تمیز و فیلتر(ها) را تعویض کنید (آچار فیلتر ۳۳۷۵۰۴۹). فیلترهای صحیح:
| شمارهٔ قطعه | شرح |
|---|---|
| Cummins 3315844 | فیلتر سوخت (بدون شیر تخلیه) |
| Cummins 3815847 | فیلتر سوخت (با شیر تخلیه) |
| Fleetguard FF105D / FF105 | فیلتر سوخت (با / بدون شیر تخلیه) |
لایهٔ نازکی روغن به واشر بزنید، فیلتر را با سوخت تمیز پُر کنید، تا تماس واشر بپیچانید و سپس ۳/۴ تا ۱ دور سفت کنید.
روغن روانکار و فیلتر روغن — تعویض
از تماس مستقیم روغن داغ با پوست خودداری کنید.
- موتور را تا دمای آب 60°C [140°F] گرم کنید، خاموش کنید، پلاگ تخلیه را بردارید و فوراً تخلیه کنید.
- فیلتر جریانکامل (۱) و بایپس (۲) از بیرون یکساناند. توجه: رزوهٔ جریانکامل 1-1/2 × 16 اینچ و بایپس 1-3/8 × 16 اینچ.
- فیلتر کهنه را با لولهبُر باز کنید و المنت را از نظر براده فلزی (نشانهٔ خرابی) بازرسی کنید.
- با آچار ۳۳۷۵۰۴۹ فیلترها را بردارید؛ سرِ فیلتر را تمیز کنید و مطمئن شوید اورینگ برداشته شده است.
سفتکردن مکانیکی بیشازحد رزوهها یا آببند را خراب میکند؛ مطابق دستورالعمل روی فیلتر سفت کنید.
- پلاگ تخلیه را نصب و سفت کنید. گشتاور: ۱۰۰ نیوتنمتر [۷۵ فوت-پوند].
- توجه: از روغن 15W-40 باکیفیت (مانند Cummins Premium Blue) استفاده کنید؛ ظرفیت کل در بخش V.
پیش از راهاندازی، «روش راهاندازی پس از خاموشی طولانی» (بخش ۱) را انجام دهید؛ نبود روانکاری به موتور آسیب میزند.
موتور را در دور آرام بهکار اندازید و نشت را بازرسی کنید؛ خاموش کنید، ۵ دقیقه صبر کنید و در صورت لزوم روغن را تا نشانهٔ H اضافه کنید.
لولهٔ/شیلنگ هواکش کارتر — بررسی/تمیزکردن
هر ۲۵۰ ساعت، لوله/شیلنگ را باز و از نظر گرفتگی یا لجن بررسی کنید؛ در صورت انسداد تمیز یا تعویض کنید تا فشار کارتر بالا نرود.
افزودنیهای سیستم خنککاری (DCA4) — بررسی
هرگاه مایع خنککننده اضافه میشود، غلظت DCA4 را با کیت Fleetguard CC2626 بررسی کنید.
سطح مایع خنککننده را فقط با موتور خاموش و دمای زیر 50°C [120°F] بررسی کنید.
غلظت کم → حفرهزایی بوش و خوردگی؛ غلظت زیاد → نشت آببند پمپ آب. غلظت توصیهشده ۱.۵ واحد در هر گالن؛ هرگز زیر ۱.۲ یا بالای ۳ واحد.
DCA4 با همهٔ ضدیخهای دائمی بهجز Methoxy Propanol سازگار است (در آن صورت یکسوم کاهش دهید). سیستم باید پیش از افزودن DCA4 تمیز باشد (بخش V).
ارتعاش بوش سیلندر حبابهایی ایجاد میکند که با ترکیدن، فلز را میکَنند (حفرهزایی/cavitation). DCA4 لایهٔ محافظ میسازد؛ به همین دلیل غلظت آن باید دقیقاً در محدودهٔ ۱.۲ تا ۳ واحد بماند.
فیلتر مایع خنککننده — تعویض
فیلتر سرویس مایع خنککننده را در هر بازهٔ تعویض روغن تعویض کنید (انتخاب فیلتر بر اساس ظرفیت سیستم، بخش V).
درپوش رادیاتور را از موتور داغ برندارید. پیش از برداشتن فیلتر، درپوش فشار را بردارید و شیر(های) قطع را ببندید.
دکمهٔ سرِ فیلتر را فشار دهید یا شیر کشویی (۱) را ببندید. آببند فیلتر نو را با روغن روان کنید (توجه: روغن وارد فیلتر نشود، بر DCA اثر میگذارد). تا تماس آببند بپیچانید و ۱/۲ تا ۳/۴ دور دیگر بچرخانید؛ سپس دکمه را بکشید یا شیر (۱) را باز کنید.
المنت فیلتر هوای کمپرسور هوا — تعویض
اگر ورودی کمپرسور به سیستم هوای موتور (پس از فیلتر) لولهکشی شده باشد، المنت کمپرسور وجود ندارد.
کمپرسور دوسیلندر Cummins: مهرهٔ پروانهای، درپوش، پوسته و المنت را بردارید؛ واشر پیچ مرکزی را بازرسی کنید؛ المنت نو (Fleetguard AF-251 یا Cummins 256837) را نصب کنید. المنت کاغذی Bendix-Westinghouse: با دمیدن معکوس هوای فشرده تمیز کنید؛ در صورت آسیب دور بیندازید. المنت اسفنجی: در حلال بشویید، خشک کنید، در روغن تمیز فروبرید و روغن اضافی را بفشارید.
تسمهها و کشش تسمه — بررسی
هر ۲۵۰ ساعت تسمهها را چشمی بررسی کنید؛ ترکخورده/ساییده را تعویض و براق (لغزش) را تنظیم کنید. علل آسیب: کشش/اندازهٔ نادرست، ناهمراستایی پولی، نصب نادرست، محیط سخت، روغن/گریس. کشش را در دهانهٔ میانی پولیها اندازه بگیرید (بخش V). در درایو با هرزگرد فنری، کشش تسمهٔ فن نیازی به اندازهگیری ندارد؛ در درایو دوپولی باید اندازهگیری شود.
فن خنککننده — بررسی
شکستن پرهٔ فن موجب جراحت میشود؛ هرگز فن را نکشید یا اهرم نکنید.
میللنگ را فقط با چرخدندهٔ گرداننده (barring gear) بچرخانید.
هر ۲۵۰ ساعت، فن را از نظر ترک، پرچ شل و پرهٔ خم/شل بررسی و محکمبودن آن را تأیید کنید؛ فن آسیبدیده را تعویض کنید (تنظیم در بخش A).
۶بخش ۶ — روشهای نگهداری هر ۱۵۰۰ ساعت یا ۱ سال
همهٔ بررسیهای بازههای قبلی نیز باید در این زمان انجام شوند.
بخارشویی موتور
پیش از بخارشویی، همهٔ بازشوهای موتور و تجهیزات الکتریکی را بپوشانید تا از آسیب آب جلوگیری شود.
پیش از هر نگهداری ۱۵۰۰ساعته، موتور را بخارشویی کنید. بخار بهترین روش تمیزکردن موتور کثیف است؛ در نبود بخار، از حلال استفاده کنید. همهٔ اجزای الکتریکی، بازشوها و سیمکشی را از فشار مستقیم نازل اسپری محافظت کنید.
سوپاپها و انژکتورها — اطلاعات کلی (بررسی و تنظیم)
سوپاپها و انژکتورها باید برای کارکرد کارآمد موتور بهدرستی تنظیم شوند و تنظیم باید با مقادیر این بخش انجام شود. در بیشتر کاربردها، پس از تنظیم اولیه در ۱۵۰۰ ساعت، سایش قابلتوجهی رخ نمیدهد؛ Cummins توصیه میکند پس از این تنظیم، سوپاپها و انژکتورها تا بازهٔ کالیبراسیون ۶۰۰۰ ساعت یا ۲ سال دوباره تنظیم نشوند. چون سختافزار انژکتورها هنگام تعویض معمولاً بین سیلندرها جابهجا میشود، پس از هر تعویض انژکتور، ۱۵۰۰ ساعت بعد تنظیم را انجام دهید.
| ترتیب احتراق K38 | 1R-6L-5R-2L-3R-4L-6R-1L-2R-5L-4R-3L |
|---|---|
| ترتیب احتراق K50 استاندارد | 1R-1L-3R-3L-7R-7L-5R-5L-8R-8L-6R-6L-2R-2L-4R-4L |
| ترتیب احتراق K50 بازنگریشده | 1R-1L-3R-3L-2R-2L-5R-4L-8R-8L-6R-6L-7R-7L-4R-5L |
| شمارهگذاری سیلندر | از سمت درپوش جلویی چرخدنده. برای تشخیص ردیف راست/چپ، پشت موتور بایستید و رو به جلو کنید (ردیف چپ، سمت پمپ سوخت است). |
| روش پاشش | برای تنظیم همهٔ سوپاپها و انژکتورها، دو دور کامل میللنگ لازم است. هر سیلندر سه اسبک دارد (در ردیف چپ، نزدیکترین اسبک به عقب = ورودی؛ در ردیف راست، نزدیکترین = خروجی؛ اسبک میانی = انژکتور). |
| روش انژکتور | انژکتورهای PT (type D): با تنظیم «کورس» (Travel). انژکتورهای STC/HVT: با روش «دایرهٔ پایهٔ بیرونی» (OBC). |
همهٔ موتورهای KTTA38/50 انژکتور STC دارند. برخی KTA38/50 انژکتور STC دارند. همهٔ KT38 و بیشتر KTA38/50 انژکتور PT (type D) دارند. مدلهای KTA38-G3، KTA50-G3، KTA50-G4 و KTTA50-G2 از انژکتور Premium K STC استفاده میکنند (شبیه Full Top Stop STC اما کورس پلانجر متفاوت؛ هر دو با روش OBC تنظیم میشوند).
روش تنظیم انژکتور PT (type D) و سوپاپ
پیش از باز کردن درپوشهای اسبک، موتور را بخارشویی کنید تا گردوخاک وارد نشود. علائم تنظیم سوپاپ و انژکتور در سه محل قرار دارند: روی دمپر ارتعاش، و روی هر دو طرف پوستهٔ فلایویل. علائم باید با اشارهگر همراستا شوند.
هنگام استفاده از علائم فلایویل: اگر ابزار گرداننده (barring device) در ردیف راست است، فقط از علائمی که با حرف A شروع میشوند استفاده کنید؛ اگر در ردیف چپ است، فقط از علائمی که با C شروع میشوند. در غیر این صورت سوپاپها و انژکتورها نادرست تنظیم شده و میلتایپتها (push rod) آسیب میبینند.
ابزار گرداننده باید پادساعتگرد چرخانده شود تا فلایویل و میللنگ در جهت چرخش عادی (ساعتگرد از جلوی موتور) بچرخند. «VS» نشانهٔ تنظیم سوپاپ (Valve Set) است؛ علائم TC (نقطهٔ مرگ بالا) را هنگام تنظیم نادیده بگیرید. سیلندری آمادهٔ تنظیم است که همهٔ سوپاپهایش بسته باشند.
تنظیم کراسهد (Crosshead)
تنظیم کراسهد همیشه باید پیش از تنظیم سوپاپها انجام شود.
روی سیلندری که هر دو سوپاپش بسته است: مهرهقفلی پیچ تنظیم کراسهد را شل کنید؛ پیچ تنظیم را دستکم یک دور باز کنید؛ کراسهد را روی راهنمای خود پایین نگه دارید؛ پیچ تنظیم را آنقدر ببندید که به نوک ساقهٔ سوپاپ برسد اما کراسهد را بالا نبرد. پیچ را در این وضعیت نگه دارید (نباید هنگام سفتکردن مهرهقفلی بچرخد) و مهرهقفلی را سفت کنید:
| حالت | گشتاور |
|---|---|
| با آداپتور ترکمتر ST-669 | ۳۵ نیوتنمتر [۲۵ فوت-پوند] |
| بدون آداپتور | ۴۰ نیوتنمتر [۳۰ فوت-پوند] |
تنظیم سوپاپها (تنظیم اولیه)
| سوپاپ | میلیمتر | اینچ |
|---|---|---|
| خروجی (Exhaust) | ۰.۶۹ | ۰.۰۲۷ |
| ورودی (Intake) | ۰.۳۶ | ۰.۰۱۴ |
فیلر مناسب را بین اسبک و کراسهد قرار دهید. دو روش برای تنظیم لقی وجود دارد (روش ترکمتر سازگارتر است):
- روش ترکمتر: با ترکمتر اینچ-پوند شمارهٔ ۳۳۷۶۵۹۲، پیچ تنظیم را تا گشتاور ۰.۶۸ نیوتنمتر [۶ اینچ-پوند] سفت کنید.
- روش لمسی: با پیچگوشتی، پیچ تنظیم را فقط تا جایی بچرخانید که اسبک به فیلر برسد.
سپس مهرهقفلی را سفت کنید: با آداپتور ST-669 ⟵ ۴۵ نیوتنمتر [۳۵ فوت-پوند]؛ بدون آداپتور ⟵ ۶۰ نیوتنمتر [۴۵ فوت-پوند]. فیلر باید با کشش جزئی به جلو و عقب بلغزد. فیلری که ۰.۰۳ میلیمتر [۰.۰۰۱ اینچ] ضخیمتر است نباید جا برود؛ اگر رفت، لقی صحیح نیست.
تنظیم انژکتور PT (type D)
برای تشخیص انژکتور PTD به پلاک مشخصات مراجعه کنید (بخش Injector Travel مقدار ۰.۳۰۷۵ اینچ را مشخص میکند).
کیت تنظیم سوپاپ و انژکتور (شمارهٔ ۳۸۲۲۵۷۵ یا معادل) را روی سیلندر نصب کنید. اندیکاتور را طوری تنظیم کنید که نوک آن به بالای پلانجر انژکتور برسد، سپس اندیکاتور را ۱۲.۲۵ میلیمتر [۰.۵ اینچ] پایین بیاورید.
پلانجر انژکتور تحت فشار فنر است. اجازه ندهید ابزار بلغزد؛ جراحت ممکن است رخ دهد. برای جلوگیری از آسیب اندیکاتور، اجازه دهید اسبک آهسته بازگردد.
با عملگر اسبک (۳۸۲۲۵۷۴)، اسبک را دو یا سه بار فشار دهید تا انژکتور به ته برسد (سوخت از کاسه خارج شود). با پلانجر در ته کاسه، اندیکاتور را روی صفر تنظیم کنید؛ سپس اسبک را آهسته رها و کورس را بخوانید.
| مقدار تنظیم | ۷.۸۱ میلیمتر [۰.۳۰۸ اینچ] |
|---|---|
| محدودهٔ تأیید | حداقل ۷.۸۰ میلیمتر [۰.۳۰۷ اینچ] — حداکثر ۷.۸۲ میلیمتر [۰.۳۰۸ اینچ] |
| گشتاور مهرهقفلی | با آداپتور ST-669: ۴۵ نیوتنمتر [۳۶ فوت-پوند]؛ بدون آداپتور: ۶۰ نیوتنمتر [۴۵ فوت-پوند] |
پس از تنظیم هر سیلندر، موتور را بچرخانید، علامت بعدی را همراستا کنید و سوپاپها و انژکتورهای مربوط را تنظیم کنید تا همه کامل شوند.
روش OBC برای انژکتور و سوپاپ STC یا HVT
پیش از تنظیم به روش OBC، موتور را در حالت «تأخیر» (retard) کار دهید تا روغن از تایپتها خارج شود (در غیر این صورت تنظیم نادرست میشود). شیلنگ تأمین روغن را از شیر کنترل روغن جدا کنید، شیلنگ را مسدود و اتصال را کور کنید (تا موتور به زمانبندی پیشانداخته نرود). موتور را ۵ دقیقه در دور آرام بالا (حالت تأخیر) کار دهید تا روغن از تایپتهای انژکتور تخلیه شود؛ سپس خاموش کنید و درپوشهای اسبک را بردارید.
همهٔ موتورهای K50 ترتیب احتراق یکسان ندارند. برخی K50 ساختهشده پس از سپتامبر ۱۹۸۶ ترتیب احتراق بازنگریشده دارند (برچسب روی درپوش اسبک و علامت «REVISED FIRING ORDER» روی پلاک).
تنظیم دقیق لقی سوپاپ و کورس انژکتور، قلب سلامت موتور دیزل است. لقی کم سوپاپ ⟵ نشستن ناقص سوپاپ، نشت کمپرس و سوختگی نشیمنگاه؛ لقی زیاد ⟵ ضربه و سایش. کورس انژکتور، مقدار سوخت پاشششده و زمانبندی را تعیین میکند. به همین دلیل این کار باید با ابزار مخصوص و توسط فرد ماهر انجام شود. روش OBC برای انژکتورهای STC لازم است چون فشار روغن، زمانبندی را تغییر میدهد؛ ابتدا باید روغن از تایپتها خارج شود (حالت تأخیر) تا اندازهگیری بر مبنای دایرهٔ پایهٔ بیرونی بادامک درست باشد.
سایر بازرسیهای ۱۵۰۰ساعته
این بازه همچنین شامل موارد زیر است (جزئیات و تصاویر در سند اصلی اسکنشده موجود است): لقی محوری میللنگ (Crankshaft End Clearance) — بازرسی؛ پیچها و مهرههای پایهٔ موتور — بررسی؛ سیستم حفاظت موتور (Engine Protection System) — بررسی و کالیبراسیون؛ بازوی محور هرزگرد فن و تنظیم کششدهندهٔ پولی هرزگرد فن (برای موتورهای با فنر میلهٔ کنترل، با کمکفنر/شوک، یا با میلهٔ کنترل صُلب)؛ پایهٔ جلوی موتور؛ پلاگهای روی مبدل حرارتی (فقط دریایی، Heat Exchanger Zinc Plugs)؛ باتریها — بررسی؛ و کمکاستارت سرد — بررسی.
۷بخش ۷ — روشهای نگهداری هر ۶۰۰۰ ساعت یا ۲ سال
همهٔ بررسیهای بازههای قبلی نیز باید در این زمان انجام شوند.
پمپ سوخت
هر ۶۰۰۰ ساعت یا ۲ سال، پمپ سوخت را تمیز و کالیبره کنید.
برداشتن (Removal)
ابتدا کابل منفی (−) باتری و سپس کابل مثبت (+) را جدا کنید. پیش از برداشتن پمپ از موتور، پمپ و اطراف آن را تمیز کنید. سیمهای شیرهای قطع سوخت و لینکیج اهرم گاز را جدا کنید. در موتورهایی که سیلندرهای بادیِ گاز روی براکت پمپ نصباند، ورودی هوای سیلندر گاز (۲)، ورودی هوای سیلندر ترمز (۸)، خط تهویه (۴) و پیچهای براکت (۵) را بردارید (مجموعهٔ سیلندر گاز همراه پمپ بهصورت یک واحد برداشته میشود). لولههای سوخت و شیلنگ هوا را جدا کنید: تخلیهٔ خنککاری پمپ دندهای، خط مکش پمپ دندهای، تخلیهٔ سوخت AFC، تأمین سوخت انژکتورها، شیلنگ هوای AFC و کابل دورسنج. چهار پیچ نصب و پمپ را بردارید؛ کوپلینگ درایو و واشر را جدا کنید (واشر دور انداخته شود).
بررسی و کالیبراسیون
سطوح نصب پمپ سوخت و کمپرسور هوا/درایو متعلقات را تمیز کنید و از نظر آسیب بازرسی کنید (در صورت ترک یا تغییر شکل تعویض کنید). کوپلینگ عنکبوتی (spider) را بازرسی کنید.
کالیبراسیون پمپ سوخت باید در مرکز مجاز تعمیر Cummins انجام شود (راهنمای بازسازی و کالیبراسیون پمپ سوخت PT، بولتن ۳۳۷۹۰۸۴).
نصب (Installation)
همهٔ موتورهای K38 و K50 از کوپلینگ درایو نایلونی سفید یا سبز روشن استفاده میکنند. کوپلینگ درایو، واشر، پمپ سوخت و چهار پیچ را نصب کنید و پیچها را تا ۴۵ نیوتنمتر [۳۳ فوت-پوند] سفت کنید. لولههای سوخت و شیلنگ هوا را وصل کنید.
مهرهٔ اتصال سیم و مهرهٔ پست اتصالزمین باید تمیز و محکم باشند. سپس ابتدا کابل مثبت (+) و سپس منفی (−) باتری را وصل کنید. موتور را تا دمای کاری عادی بهکار اندازید و نشت را بررسی کنید.
کورس گاز / سیلندر بادی گاز — بررسی
لینکیج گاز را طوری تنظیم کنید که در وضعیت گاز کامل، اهرم گاز ۳ تا ۶ میلیمتر [۰.۱۲۵ تا ۰.۲۵۰ اینچ] «شکست» (breakover) داشته باشد و توقفگاهِ اهرم به پیچ توقف عقبی برسد.
کورس گاز روی اهرم دور متغیر (VS) قابلتنظیم نیست؛ پمپ را میتوان با فنر سفتتر گاورنر VS بازکالیبره کرد تا کورس کاهش یابد.
آزمون سیلندر بادی: با دست اهرم گاز را به سمت سیلندرها فشار دهید؛ میلهٔ کشویی سیلندر ترمز باید نرم جمع شود و فنر، اهرم را تقریباً نیمی از فاصلهٔ بین دور آرام و سوخت کامل برگرداند. منبع هوای فشرده با گیج و رگولاتور را به ورودی هوای سیلندر ترمز (۱۱) وصل کنید و فشار را تا ۵۶۰ کیلوپاسکال [۸۰ psi] برسانید (میلهٔ کشویی باید کاملاً جمع شود)؛ سپس تا ۶۸۹ کیلوپاسکال [۱۰۰ psi] افزایش دهید (نباید نشت هوا از تهویه (۵) یا اطراف میله باشد). همین آزمون را برای سیلندر گاز (ورودی ۳) تکرار کنید (در ۵۶۰ کیلوپاسکال باید اهرم را به سوخت کامل ببرد). اگر سیلندری خارج از مشخصات بود، تعویض شود.
انژکتورها — تمیزکردن، کالیبراسیون و تعویض
هر ۶۰۰۰ ساعت یا ۲ سال، انژکتورها را تمیز و کالیبره کنید (این کار باید در مرکز مجاز تعمیر انجام شود). پیش از کار، موتور را بخارشویی کنید.
برداشتن
درپوش و مجموعهٔ اسبک را بردارید. (فقط برای STC/HVT:) پیچ بانجو، لولهٔ انتقال روغن، واشرهای آببند (۴۸) و اورینگ (۴۹) را بردارید. پیچهای نگهدارندهٔ انژکتور و گیره را بردارید.
اجازه ندهید تایپت از انژکتور HVT بیرون بیفتد (آسیب میبیند). برای STC/HVT از کشندهٔ انژکتور ۳۳۷۶۴۹۷ و برای انژکتور استاندارد از ۳۳۷۶۰۰۰ یا ۳۳۷۶۴۹۷ استفاده کنید.
بررسی
پلانجر و سیلندر انژکتور برازش بسیار دقیقی دارند و بهآسانی آسیب میبینند؛ پلانجرها را برندارید مگر آنکه آموزش دیده باشید. توری روزنه (orifice screen) باید تمیز باشد؛ در صورت آلودگی، با حلال تمیز و با هوای فشرده خشک کنید.
کالیبراسیون
کالیبراسیون انژکتور نیازمند تجهیزات ویژه و انجام در مرکز مجاز است: انژکتورهای PTD ⟵ بولتن ۳۳۷۹۰۷۱؛ انژکتورهای HVT/STC ⟵ بولتن ۳۸۱۰۳۱۳.
نصب
اورینگها را شناسایی و در شیار صحیح نصب کنید: اورینگ (۱) شمارهٔ 8010510 با نقطه/خط قرمز (خاکستری مات)؛ اورینگ (۲) شمارهٔ 205216 بدون علامت؛ اورینگ (۳) شمارهٔ 198736 با نقطه/خط سبز (مشکی براق). اورینگها را با روغن گیاهی روان و نصب کنید و حلقهٔ آببند با ضخامت صحیح (۴) را بگذارید.
انژکتورهای Premium K در هر سه محل از اورینگ ۱۹۳۷۳۶ استفاده میکنند و با دو روزنهٔ تعادل (۵) در بدنه شناخته میشوند (STC استاندارد یک روزنه دارد).
برای نشاندن انژکتور از ابزار چوبی استفاده نکنید (خردهچوب در تایپت میافتد). از بکس 1-1/4 اینچ یا ۲۷ میلیمتر استفاده کنید. با ضربهٔ سریع و محکم دست، انژکتور را بنشانید؛ هنگام نشستن صحیح یک صدای تَق شنیده میشود.
| پیچهای نگهدارندهٔ انژکتور (خودقفلشو) | ۱۶ نیوتنمتر [۱۴۵ اینچ-پوند] |
|---|---|
| پیچ اتصال لولهٔ انتقال روغن (jumper tube) | ۲۵ نیوتنمتر [۲۰ فوت-پوند] |
| مجموعهٔ اسبک (rocker lever assembly) | ۹۰ نیوتنمتر [۶۵ فوت-پوند] |
| درپوش اسبک (rocker lever cover) | ۴۰ نیوتنمتر [۳۰ فوت-پوند] |
پیچ گیرهٔ نگهدارندهٔ انژکتور در موتورهای STC/HVT، ۳ میلیمتر [۱/۸ اینچ] بلندتر از سایر موتورهای K38/K50 است. لولهٔ انتقال روغنِ انژکتورهای Full Top Stop STC، ۸ میلیمتر [۵/۱۶ اینچ] کوتاهتر از لولهٔ HVT اولیه است (قابلتعویض با هم نیستند). پس از نصب، اسبکها را مطابق بخش ۶ تنظیم کنید.
سیستم خنککاری — تمیزکردن و تعویض ضدیخ
از تمیزکنندههای سوزآور (caustic) در سیستم خنککاری استفاده نکنید؛ اجزای آلومینیومی آسیب میبینند.
هر ۲ سال یا ۶۰۰۰ ساعت (هرکدام زودتر)، مایع خنککننده را تعویض کنید. سیستم برای کارکرد صحیح باید تمیز باشد. پیش از نگهداری، «توصیهها/مشخصات مایع خنککننده» (بخش V) را بخوانید.
پیش از برداشتن درپوش فشار، صبر کنید تا دما زیر 50°C [120°F] برسد؛ در غیر این صورت پاشش مایع داغ موجب جراحت میشود.
سیستم را تخلیه کنید (اجازه ندهید خشک شود؛ اثر RESTORE کم میشود). فیلتر مایع خنککننده را برندارید. بلافاصله بهازای هر ۳۸ لیتر ظرفیت، ۳.۸ لیتر [۱ گالن] محلول Fleetguard RESTORE (یا RESTORE PLUS) اضافه کنید.
Fleetguard RESTORE فاقد ضدیخ است؛ نگذارید سیستم در حین تمیزکاری یخ بزند.
| RESTORE — CC2610 (۱ گالن) / CC2611 (۵ گالن) / CC2612 (۵۵ گالن) |
| RESTORE PLUS — CC2638 (۱ گالن) |
چرا تعویض دورهای مایع خنککننده؟ با گذر زمان، بازدارندههای ضدخوردگی و DCA مصرف میشوند و رسوب و رسوب آهکی در مجاری باریک و مبدل حرارتی تشکیل میشود که انتقال حرارت را کاهش و خطر داغشدن را افزایش میدهد. تمیزکاری با RESTORE این رسوب را حل میکند. هرگز از تمیزکنندهٔ سوزآور استفاده نکنید چون به آلومینیوم (سرسیلندر، مبدل) حمله میکند.
سایر بازرسیها و سرویسهای ۶۰۰۰ساعته
این بازه همچنین شامل موارد زیر است (روش کامل و تصاویر در سند اصلی اسکنشده و در صورت نیاز در راهنمای تعمیرگاه بولتن ۳۸۱۰۳۰۴ موجود است): توربوشارژر — بازرسی (لقی محوری و شعاعی شفت، نشت روغن)؛ دمپر ارتعاش (Vibration Damper) — بررسی، تشخیص نشت، و اندازهگیری ضخامت؛ پمپ آب — بازسازی/تعویض؛ توپی فن (Fan Hub) — بازرسی؛ مجموعهٔ پولی هرزگرد فن — بازسازی/تعویض و نصب؛ کمپرسور هوا — بررسی ورودی و خروجی؛ سیستم حفاظت موتور — کالیبراسیون؛ و پلاگهای روی مبدل حرارتی (دریایی).
۸بخش ۸ — سایر روشهای نگهداری
متفرقه
برای اجزای زیر، روشهای نگهداری توصیهشدهٔ سازنده را دنبال کنید:
- آلترناتور (Alternator)
- ژنراتور (Generator)
- استارت (Starter)
- کمپرسور هوا (غیر Cummins)
- اتصالات الکتریکی
- باتریها
- کمپرسور فریون (Freon Compressor)
- گاورنر هیدرولیک (Hydraulic Governor)
- یاتاقانهای شفت فن (Fan Shaft Bearings)
- کلاچ یا دندهٔ دریایی (Clutch or Marine Gear)
Dبخش D — نمودارهای سیستمها
اطلاعات کلی
نقشههای زیر، جریان عبور از سیستمهای موتور را نشان میدهند. اگرچه قطعات بین کاربردها و نصبهای مختلف ممکن است تغییر کنند، مسیر جریان یکسان میماند. سیستمهای نشاندادهشده عبارتاند از: سیستم سوخت، سیستم روغن روانکار، سیستم مایع خنککننده، سیستم هوای ورودی، سیستم هوای اگزوز، و سیستم هوای فشرده. شناخت این سیستمها به عیبیابی، سرویس و نگهداری کمک میکند.
نمودار جریان سیستم سوخت
سیستم سوخت PT منحصراً روی موتورهای دیزل Cummins بهکار میرود؛ حروف PT اختصار «فشار-زمان» (Pressure-Time) است و شامل پمپ سوخت، خطوط تأمین، خطوط تخلیه، مجاری سوخت و انژکتورها است. اجزای نمودار: ۱) ورودی سوخت؛ ۲) فیلترهای سوخت؛ ۳) پمپ سوخت؛ ۴) شیر یکطرفه (Check Valve)؛ ۵) بلوک سوخت؛ ۶) تأمین سوخت به منیفولد ردیف راست؛ ۷) تأمین سوخت به منیفولد ردیف چپ؛ ۸) برگشت سوخت از ردیف راست؛ ۹) منیفولد سوخت؛ ۱۰) انژکتور؛ ۱۱) برگشت سوخت به مخزن؛ ۱۲) تخلیهٔ خنککنندهٔ پمپ دندهای.
برخی موتورهای ساختهشده پس از ۱۹۸۶، شیرهای یکطرفهٔ تأمین و برگشت (۴) را درون بلوک سوخت (۵) دارند.
نمودار جریان روغن روانکار
اجزا: ۱) لولهٔ ورودی روغن؛ ۲) پمپ روغن روانکار؛ ۳) شیر تخلیهٔ فشار بالا — K38؛ ۴) شیر تخلیهٔ فشار بالا — K50؛ ۵) درپوش رابط (Jumper Cover)؛ ۶) خنککن روغن (Oil Cooler)؛ ۷) فیلتر روغن؛ ۸) مجرای خنککاری پیستون (بیرونی)؛ ۹) مجرای اصلی روغن (Main Oil Rifle)؛ ۱۰) مجرای روغن بادامک (Cam Oil Rifle).
در سیستم STC، جریان روغن بهصورت هیدرومکانیکی کنترل میشود: در زمانبندی پیشانداخته، فشار سوخت کمتر از ۵۳ psi [۳۶۵ کیلوپاسکال] و فشار روغن بیش از ۱۰ psi [۶۹ کیلوپاسکال] است؛ در زمانبندی عادی، فشار سوخت بیش از ۵۳ psi [۳۶۵ کیلوپاسکال] و فشار روغن تایپت ۲ تا ۶ psi [۱۴ تا ۴۱ کیلوپاسکال] است. شیر کنترل روغن (Oil Control Valve) بر اساس سیگنال فشار سوخت، روغن را به تایپتهای STC هدایت میکند و زمانبندی پاشش را تغییر میدهد.
نمودارهای جریان سیستم مایع خنککننده
اجزای سیستم خنککاری (اینترکولر بالا-نصب): پوستهٔ اینترکولر؛ هستهٔ اینترکولر؛ تأمین و برگشت مایع خنککنندهٔ اینترکولر؛ برگشت مایع خنککننده به رادیاتور؛ لولهٔ انتقال مایع خنککننده (سر به سر)؛ ترموستات؛ فیلترهای مایع خنککننده؛ خنککن روغن؛ پمپ آب؛ تأمین مایع خنککننده از رادیاتور؛ لولهٔ بایپس؛ مایع خنککننده به بلوک؛ بوش سیلندر؛ سرسیلندر.
سند اصلی شامل نمودارهای جریان متعدد دیگری نیز هست (اینترکولرهای بیرونی، سیستم اینترکولر دمای پایین LTA برای K2000/KTTA50-G2/KTA50-G3/G4، جریان پوستهٔ ترموستات، سیستمهای هوای ورودی و اگزوز برای موتورهای KTTA و اینترکولر مرکزی، و نمودار جریان هوای کمپرسور). تصاویر اصلی همهٔ این نمودارها در سند اسکنشده موجود است.
این نمودارهای جریان، ابزار قدرتمندی برای عیبیابیاند: با دنبالکردن مسیر سوخت، روغن یا مایع خنککننده میتوانید محل افت فشار یا انسداد را تشخیص دهید. برای مثال، اگر فشار روغن پایین است، مسیر «پمپ روغن ← خنککن ← فیلتر ← مجرای اصلی» را بررسی کنید. «اینترکولر دمای پایین (LTA)» مداری جداگانه با دمای پایینتر دارد تا هوای ورودیِ خروجی توربو را بیشتر خنک کند و چگالی هوا و توان را بالا ببرد.
Tبخش T — عیبیابی
روشها و فنون
این راهنما برخی مشکلات رایج کارکرد موتور، علل و راهحلهای قابلقبول را شرح میدهد. برای اطلاعات بیشتر به «راهنمای عیبیابی و تعمیر موتورهای K38 و K50» (بولتن ۳۸۱۰۴۳۲) مراجعه کنید. جز در مواردی که اشاره شده، مشکلات فهرستشده آنهایی هستند که بهرهبردار میتواند تشخیص و رفع کند. برای مشکلات فهرستنشده به مرکز مجاز تعمیر مراجعه کنید.
پیش از اقدام، مشکل را کامل بررسی کنید؛ به نمودارهای سیستم موتور (بخش D) مراجعه کنید؛ ابتدا سادهترین و منطقیترین کارها را انجام دهید؛ علت مشکل را بیابید و رفع کنید.
علائم عیبیابی
| علت | راهحل |
|---|---|
| روغن نامناسب برای شرایط کاری | روغن و فیلترها را تعویض کنید؛ از نوع توصیهشده (15W-40) استفاده کنید؛ گرمکن کارتر نصب کنید. |
| فشار هوای ناکافی (استارت بادی) | فشار را با منبع هوای خارجی افزایش دهید؛ به دستورالعمل سازنده مراجعه کنید. |
| اتصالات باتری شکسته/شل/خورده (استارت برقی) | اتصالات باتری را بررسی کنید (بخش A)؛ سطح و چگالی الکترولیت را بررسی کنید (بخش ۶)؛ کارکرد گرمکن باتری را بررسی کنید. |
| عیب اجزای مدار استارت | اجزای مدار استارت را بررسی و با رتبهٔ صحیح تعویض کنید. |
| شرایط بیرونی/داخلی مؤثر بر چرخش میللنگ | سهولت چرخش میللنگ را بررسی کنید؛ در صورت لزوم با مرکز مجاز تماس بگیرید. |
| علت | راهحل |
|---|---|
| دور استارت پایین (زیر ۱۵۰ دور در دقیقه) | دور استارت را بررسی کنید؛ واحدهای محرکشونده را خلاص کنید. |
| کمکاستارت سرد لازم است یا درست کار نمیکند | کمکاستارت سرد را نصب، تعمیر یا تعویض کنید. |
| فیلتر سوخت یا هوا در سوخت | فیلتر سوخت را تعویض کنید؛ اتصالات سوخت و فیلتر را سفت کنید؛ لولهٔ ایستادهٔ مخزن سوخت را بررسی کنید. |
| محدودیت خط سوخت یا سیستم ورودی هوا | خط سوخت و سیستم ورودی هوا را از نظر محدودیت بررسی کنید؛ با مخزن تأمین موقت تأیید کنید. |
| علت | راهحل |
|---|---|
| نبود سوخت در مخزن | سوخت اضافه کنید. |
| شیر قطع سوخت بسته (عیب برقی) | از override دستی استفاده کنید؛ اتصالات برقی را تعمیر کنید؛ هنگام استارت، خط تأمین سوخت بین پمپ و سرسیلندر را شل کنید و وجود سوخت را بررسی کنید. |
| اتصالات شل در سمت مکش پمپ سوخت | همهٔ اتصالات فیلتر و مسیر مخزن تا پمپ را سفت کنید. |
| فیلتر سوخت گرفته یا خط مکش محدود | فیلتر سوخت را تعویض و شیلنگ را بازرسی کنید؛ پمپ سوخت را پرایم کنید. |
| محدودیت ورودی/اگزوز | سیستم ورودی و اگزوز را از نظر محدودیت بررسی کنید. |
| علت | راهحل |
|---|---|
| هوا در سیستم سوخت | اتصالات و فیلتر را سفت کنید؛ لولهٔ ایستادهٔ مخزن را بررسی کنید؛ واحدهای محرکشونده را خلاص کنید. |
| فیلتر سوخت گرفته یا مومزدن سوخت در سرما | فیلتر سوخت را تعویض کنید؛ شرایط سرد ممکن است نیازمند گرمکن سوخت باشد. |
| محدودیت خط سوخت/ورودی/اگزوز | بازرسی و رفع محدودیت؛ با مخزن موقت تأیید کنید. |
| علت | راهحل |
|---|---|
| override دستی پمپ سوخت باز است | مطمئن شوید پیچ override تا حداکثر کورس بیرون است؛ بازوبستهشدن اجزای برقی را بررسی کنید. |
| موتور با بخارات مکیدهشده به ورودی هوا کار میکند | منبع بخارات را بیابید و جدا کنید؛ تهویهها را تمیز/تعویض کنید؛ خط تخلیهٔ سوخت را از نظر حلقه/خمیدگی بررسی کنید. |
| علت | راهحل |
|---|---|
| سطح روغن نادرست | نشتی را بررسی، روغن را اضافه/تخلیه کنید (بخش ۵)؛ کالیبراسیون گیج روغن را بررسی کنید (بخش A)؛ گیج فشار روغن را بررسی کنید. |
| رقیقشدن روغن | روغن را تعویض کنید؛ اگر دوباره رقیق شد با مرکز مجاز تماس بگیرید؛ مشخصات روغن را بررسی کنید. |
| دمای روغن بالای حد عادی (120°C [250°F]) | به جدول «دمای مایع خنککننده بالای حد عادی» مراجعه کنید. |
| علت | راهحل |
|---|---|
| سطح پایین مایع خنککننده | مایع خنککننده اضافه کنید. |
| پرههای رادیاتور آسیبدیده یا مسدود | پرهها را بازرسی، تمیز یا تعمیر کنید؛ شیلنگها را بازرسی/تعویض کنید. |
| کشش نادرست تسمه | کشش تسمه را بررسی و در صورت لزوم سفت کنید (بخش ۵). |
| شِراد فن آسیبدیده یا غایب | شِراد را بازرسی، تعمیر، تعویض یا نصب کنید. |
| درپوش رادیاتور نادرست یا معیوب | درپوش رادیاتور را بررسی و در صورت لزوم تعویض کنید؛ گیج را آزمایش کنید. |
| شاترهای رادیاتور کامل باز نمیشوند یا کاور زمستانی بسته است | شاترها را بازرسی/تعمیر کنید؛ کاور را باز کنید. |
| علت | راهحل |
|---|---|
| شاترهای رادیاتور در حالت باز گیر کردهاند یا زود باز میشوند | شاترها را بازرسی، تعمیر یا تعویض کنید؛ گیج را آزمایش کنید. |
| علت | راهحل |
|---|---|
| محدودیت سیستم ورودی هوا | سیستم ورودی هوا را از نظر محدودیت بررسی کنید. |
| نشت هوای ورودی بین توربوشارژر و سرسیلندر | نشت هوا را بررسی کنید. |
| سوخت نامناسب یا تنظیم نادرست سوپاپ/انژکتور | مشخصات سوخت را بررسی کنید؛ سوپاپها/انژکتورها را بررسی/تنظیم کنید (بخش ۶)؛ سیستم برگشت سوخت را از نظر حلقه/خمیدگی بازرسی کنید. |
| علت | راهحل |
|---|---|
| بار بیشازحد برای توان موتور | بار خودرو را کاهش دهید؛ موتور را برای ارتفاع کاهشتوان (derate) کنید (برگهٔ دادهٔ موتور، بولتن ۳۳۸۱۱۹۴). |
| محدودیت خط مکش/فیلتر سوخت | خط سوخت را بررسی و فیلتر را تعویض کنید. |
| هوا در سوخت (علامت: گاز اسفنجی) | اتصالات و فیلتر را سفت کنید؛ لولهٔ ایستادهٔ مخزن را بررسی کنید. |
| تنظیم نادرست لینکیج گاز یا سوپاپ/انژکتور | تنظیم لینکیج گاز را برای بازشدن کامل بررسی کنید (بخش ۶)؛ سوپاپها/انژکتورها را تنظیم کنید. |
| دمای بالای هوای ورودی (بالای 38°C [100°F]) | در هوای گرم از هوای بیرون برای توربوشارژر استفاده کنید. |
| دمای پایین هوای ورودی (زیر 0°C [32°F]) | در هوای سرد از هوای زیرکاپوت استفاده کنید. |
| دمای بالای سوخت (بالای 70°C [158°F]) | مخازن را پُر کنید و گرمکن سوخت را خاموش کنید (حداکثر دمای سوخت 70°C [158°F]). |
| علت | راهحل |
|---|---|
| بار بیشازحد برای توان موتور | بار را کاهش دهید؛ با دورسنج دستی/دیجیتال بررسی کنید. |
| کورس ناقص گاز یا محدودیت ورودی سوخت | کورس کامل گاز را بررسی کنید (بخش ۶)؛ ورودی سوخت را از نظر محدودیت بررسی کنید. |
| علت | راهحل |
|---|---|
| دمای پایین مایع خنککننده | به جدول «دمای مایع خنککننده زیر حد عادی» مراجعه کنید. |
| سوخت نامرغوب | با مخزن موقتِ حاوی سوخت خوب تأیید کنید. |
منطق عیبیابی موتور دیزل را با «سه ضلع احتراق» بسنجید: هوا (فیلتر، توربو، نشت)، سوخت (فیلتر، هواگیری، پمپ، انژکتور) و فشردگی/زمانبندی (لقی سوپاپ، انژکتور). برای مثال «دود سیاه تحت بار» معمولاً یعنی سوخت زیاد نسبت به هوا (محدودیت هوا یا نشت ورودی)؛ «دود سفید در دور آرام» یعنی احتراق ناقص بهعلت دمای پایین. همیشه سادهترین علت (سطح روغن/سوخت، اتصالات، فیلتر) را اول بررسی کنید؛ بیشتر خرابیها ریشهٔ ساده دارند.
Aبخش A — تنظیم، تعمیر و تعویض
موتورهای استارت بادی (Air Starting Motors)
سیستم استارت بادی (مخازن، اندازهٔ خطوط و شیرها) توسط سازندهٔ اصلی تجهیزات و تأمینکنندهٔ موتور استارت طراحی و نصب میشود.
- موتور استارت بادی را با فشار هوای کمتر از ۴۸۰ کیلوپاسکال [۷۰ psi] بهکار نیندازید.
- کمپرسور هوا را مطابق توصیهها نگهداری کنید.
- برای حداکثر بازده، شیلنگها، لولهها و خطوط نباید نشت داشته باشند.
- برای اطلاعات خاص دربارهٔ موتورهای استارت، شیرها و سیستمها به راهنمای سازنده مراجعه کنید.
اتصالات باتری
هنگام استفاده از کابل جامپر، آنها را موازی وصل کنید: مثبت (+) به مثبت (+) و منفی (−) به منفی (−). هنگام استفاده از منبع برق خارجی، کلید قطعکن را OFF کرده و پیش از اتصال کابلها سوئیچ را بردارید.
اتصال موازی، آمپر استارت را دو برابر و اتصال سری (مثبت به منفی)، ولتاژ را دو برابر میکند.
تسمهٔ آلترناتور — تنظیم
مهرهٔ قفلیِ پایینی، رزوهٔ چپگرد (left-hand) دارد.
پیچهای نصب آلترناتور و لینک تنظیم و مهرههای قفلی پیچ تنظیم را شل کنید. پیچ تنظیم را ساعتگرد بچرخانید تا کشش تسمه افزایش یابد.
| کشش تسمهٔ آلترناتور | ۳۵۶ نیوتن [۸۰ lbf] — با گیج کشش Burroughs شمارهٔ ST-1293 |
|---|---|
| گشتاور مهرههای قفلی پیچ تنظیم | ۵۵ نیوتنمتر [۴۰ فوت-پوند] |
| گشتاور پیچهای نصب لینک و آلترناتور | ۵۵ نیوتنمتر [۴۰ فوت-پوند] |
کشش بیشازحد تسمهٔ آلترناتور میتواند به سایش زودرس بوش درایو متعلقات و نشت آببند منجر شود. پس از تنظیم، کشش را دوباره بررسی کنید.
تسمهٔ فن — برداشتن، بررسی، نصب و تنظیم
هرزگرد تسمهٔ فن تحت کشش فنر است. اجازه ندهید دستتان بین هرزگرد و تسمه یا توپی فن قرار گیرد؛ جراحت ممکن است رخ دهد. برای نگهداشتن هرزگرد در برابر فنر، از بکس ۸گوش و میلهٔ اهرمی استفاده کنید.
تسمه را از نظر ترک، براقشدن (glazing) و پارگی/بریدگی بازرسی کنید. هنگام نصب، شیارهای تسمه را با تیغههای پولی همراستا کنید.
| مورد | گشتاور / مقدار |
|---|---|
| پیچ نصب هرزگرد (سیستم هرزگرد پشتی) | ۴۵ نیوتنمتر [۳۵ فوت-پوند] |
| پیچهای میلهٔ کنترل صُلب (turnbuckle) — SAE Grade 8، طول ۵۷ میلیمتر [۲ ¼ اینچ] | ۹۰ نیوتنمتر [۶۵ فوت-پوند] |
| پیچهای میلهٔ کنترل با فنر | ۶۰ نیوتنمتر [۴۵ فوت-پوند] |
| پیچهای کمکفنر (Shock Absorber) | ۶۰ نیوتنمتر [۴۵ فوت-پوند] |
| کشش تسمهٔ درایو فن دوپولی (تنظیم اولیه) | ۲۶۶۸.۹ تا ۲۸۹۱.۳ نیوتن [۶۰۰ تا ۶۵۰ lbf] |
| کشش تسمهٔ درایو فن دوپولی (تأیید نهایی) | ۲۸۹۱.۳ تا ۳۳۳۶.۲ نیوتن [۶۵۰ تا ۷۵۰ lbf] |
| پیچهای توپی فن به پایه | ۲۸۵ نیوتنمتر [۲۱۰ فوت-پوند] |
برای تنظیم میلهٔ کنترل، تسمهٔ فن باید نصب و تحت کشش فنر بازوی هرزگرد باشد. کمکفنر باید با لولهٔ بیرونیِ بزرگتر به سمت پایهٔ توپی فن نصب شود؛ نصب اشتباه موجب ورود گردوخاک و خرابی میشود. مهرهٔ قفلی داخلی را بیشازحد سفت نکنید (نگهدارندهٔ فنر خم و میلهٔ کنترل دچار شکست میشود).
برای درایو فن دوپولی، تنها روش قابلقبول، استفاده از گیج کشش تسمه (شمارهٔ ۳۸۲۳۸۷۵ یا معادل) است که در میانهٔ دو پولی نصب میشود.
روشهای نادرست کشش تسمه میتواند موجب خرابی قطعه و جراحت شود.
گیج روغن (Dipstick) — کالیبراسیون
روغن کارتر را تخلیه کنید (بخش ۵). گیج را در لولهٔ خود نصب کنید. با روغن تمیز 15W-40، کارتر را تا «سطح پایینِ تعیینشده» پُر کنید (بخش V). گیج را بیرون آورده و در محل سطح روغن یک خط حک کنید و آن را با حرف L (پایین) علامت بزنید. سپس روغن را تا «سطح بالای تعیینشده» اضافه کنید و خط دیگری حک کرده و با H (بالا) علامت بزنید.
اگر خط حکشده خیلی عمیق باشد، گیج میشکند. یک پلاگ لولهٔ 1/8 اینچ در سمت ردیف راستِ آداپتور کارتر، نزدیک مرکز و در سطح بالای روغن قرار دارد؛ با پُرشدن تا سطح بالا، روغن از این پلاگ شروع به جاریشدن میکند.
انبارش موتورهای خارج از سرویس
انبارش کوتاهمدت (۱ تا ۶ ماه)
موتور را در دور آرام بالا کار دهید تا دمای مایع خنککننده به 70°C [160°F] برسد؛ خاموش کنید. خطوط سوخت به فیلتر و خط برگشت انژکتور را جدا کنید. از روغن نگهدارنده (Daubert NoxRust No. 518 یا معادل، مطابق MIL-L-644 Type P-9) استفاده کنید. یک ظرف را با دیزل و دیگری را با روغن نگهدارنده پُر کنید؛ هر دو خط سوخت را در ظرف دیزل بگذارید و موتور را روشن کنید. پس از کارکرد نرم، خط تأمین را به ظرف روغن نگهدارنده منتقل کنید تا روغن از خط برگشت انژکتور خارج شود. موتور را خاموش و خطوط را وصل کنید. کارتر و فیلترهای روغن و سوخت را تخلیه کنید؛ پلاگهای تخلیه را ببندید (کارتر میتواند خالی بماند). سیم سولنوئید پمپ را جدا و شیر قطع دستی را تا توقف پادساعتگرد بچرخانید. موتور را آهسته استارت بزنید و روغن روانکار را در منیفولد ورودی و ورودی کمپرسور هوا اسپری کنید. مایع خنککننده را تخلیه کنید.
اگر ضدیخ از نوع دائمی با بازدارندهٔ زنگ است، تخلیهٔ مایع خنککننده لازم نیست. برچسب هشدار نصب کنید: «موتور روغن ندارد — موتور را بهکار نیندازید.» موتور را در محل خشک با دمای یکنواخت انبار کنید و هر ۳ تا ۴ هفته، میللنگ را دو یا سه دور بچرخانید.
انبارش بلندمدت (۶ تا ۲۴ ماه)
پس از ۲۴ ماه در انبار، سیستم خنککاری موتور باید با حلال مناسب یا روغن معدنی سبک و داغ شستوشو شود و این روند تکرار شود.
موتور را تا دمای مایع خنککننده 70°C [160°F] کار دهید و خاموش کنید. روغن را تخلیه و پلاگها را ببندید؛ از روغن نگهدارنده Shell 66202 یا معادل (مطابق MIL-L-21260 Type P-10, Grade 2, SAE 30) استفاده کنید و تا نشانهٔ بالا (H) پُر کنید. مانند روش کوتاهمدت، موتور را با روغن نگهدارنده (Daubert NoxRust 518) کار دهید. روغن نگهدارنده را از کارتر، کمپرسور هوا و فیلترها تخلیه کنید. منیفولدهای ورودی و اگزوز را بردارید و روغن نگهدارنده را در پورتهای سرسیلندر و منیفولدها و ورودی کمپرسور اسپری کنید. از ترکیب ضدزنگ (مطابق MIL-C-16173C, Type P-2, Grade 1 یا 2) روی سطوح بدون رنگ استفاده کنید. درپوشهای اسبک را بردارید و اسبکها، ساقهٔ سوپاپ، فنرها، گاید سوپاپ، کراسهدها و میلتایپتها را با روغن نگهدارنده اسپری کنید و درپوشها را ببندید. همهٔ بازشوها را با کاغذ ضخیم و چسب بپوشانید.
برچسب هشدار نصب کنید: موتور با مواد نگهدارنده تیمار شده؛ میللنگ را نچرخانید؛ مایع خنککننده تخلیه شده؛ تاریخ تیمار؛ موتور را بهکار نیندازید.
خروج از انبار (Removal)
پلاگ مجرای اصلی روغن را بردارید و با روغن معدنی سبک و داغ، همهٔ روغن نگهدارنده را از موتور شستوشو کنید (حین شستوشو، میللنگ را سه تا چهار دور بچرخانید). کارتر و فیلترها را پُر کنید. ترکیب ضدزنگ را از سیستم خنککاری تخلیه و آن را با مایع خنککننده پُر کنید. سیستم روانکاری را پرایم کنید (سیم سولنوئید را جدا کنید، با استارت میللنگ را بچرخانید تا فشار روغن ظاهر شود، سیم را وصل کنید) و موتور را روشن کنید. سیستم سوخت را با دیزل تمیز در دور آرام شستوشو کنید تا روغن نگهدارنده خارج شود.
کلید انبارش بلندمدت، جلوگیری از خوردگی سطوح داخلی فلزی است که در تماس با هوا و رطوبت زنگ میزنند. روغن نگهدارنده (preservative oil) لایهای محافظ روی سیلندر، یاتاقان و سیستم سوخت میگذارد. «میللنگ را نچرخانید» در حالت بلندمدت به این دلیل است که چرخش، لایهٔ محافظ را پاک میکند. پیش از راهاندازی مجدد، حتماً این روغن نگهدارنده شسته و روغن و سوخت تازه جایگزین شود.
Vبخش V — مشخصات و مقادیر گشتاور
واحدها بهصورت متریک و سپس مرسوم آمریکایی داخل کروشه [ ] آمدهاند. مشخصات عمومی موتور (قطر/کورس، نسبت تراکم، ترتیب احتراق) در بخش E آمده است.
تنظیمات سوپاپ و انژکتور — K38 و K50
| مورد | مقدار (متریک [آمریکایی]) |
|---|---|
| تنظیم سوپاپ ورودی (Intake) | ۰.۳۶ میلیمتر [۰.۰۱۴ اینچ] |
| حدود بازبینی سوپاپ ورودی | ۰.۲۸ تا ۰.۴۳ میلیمتر [۰.۰۱۱ تا ۰.۰۱۷ اینچ] |
| تنظیم سوپاپ خروجی (Exhaust) | ۰.۶۹ میلیمتر [۰.۰۲۷ اینچ] |
| حدود بازبینی سوپاپ خروجی | ۰.۶۰ تا ۰.۷۶ میلیمتر [۰.۰۲۴ تا ۰.۰۳۰ اینچ] |
| تنظیم کورس انژکتور PTD (Non-Top Stop) | ۷.۸۲ میلیمتر [۰.۳۰۸ اینچ] |
| حدود کورس انژکتور PTD | ۷.۷۷ تا ۷.۸۷ میلیمتر [۰.۳۰۸ تا ۰.۳۱۰ اینچ] |
| تنظیم انژکتور STC یا HVT | ۱۰ نیوتنمتر [۹۰ اینچ-پوند] |
سیستم سوخت
| مورد | حداکثر مجاز |
|---|---|
| محدودیت ورودی به پمپ — با فیلتر تمیز | ۱۰۰ میلیمتر جیوه [۴ اینچ جیوه] |
| محدودیت ورودی به پمپ — با فیلتر کثیف | ۲۰۰ میلیمتر جیوه [۸ اینچ جیوه] |
| محدودیت خط برگشت | ۶۳ میلیمتر جیوه [۲.۵ اینچ جیوه] |
| محدودیت خط برگشت (با شیر یکطرفه/مخزن بالاسری) | ۱۶۵ میلیمتر جیوه [۶.۵ اینچ جیوه] |
| حداقل ظرفیت تهویهٔ مخزن سوخت (با فشار برگشتی ≤۶۳ mmHg) | ۴۲۵ لیتر/ساعت [۱۵ فوت مکعب/ساعت] |
سیستم روغن روانکار
| مورد | مقدار |
|---|---|
| فشار روغن (مجرای اصلی، 15W-40 در 107°C [225°F]) — حداکثر در دور نامی | ۴۸۳ کیلوپاسکال [۷۰ psi] |
| فشار روغن — حداقل در دور نامی | ۳۱۰ کیلوپاسکال [۴۵ psi] |
| فشار روغن — حداقل در دور آرام | ۱۳۸ کیلوپاسکال [۲۰ psi] |
| حداکثر دمای روغن | 120°C [250°F] |
| ظرفیت فیلتر بایپس (هر فیلتر؛ ۲ عدد در K38/K50) | ۲.۲۷ لیتر [۰.۶۰ گالن] |
| ظرفیت فیلتر جریانکامل (هر فیلتر؛ ۴ عدد در K38، ۵ عدد در K50) | ۲.۶۵ لیتر [۰.۷۰ گالن] |
ظرفیت کارتر روغن (سطح ساکن کم/زیاد)
| مدل / نوع کارتر | سطح پایین — لیتر [گالن] | سطح بالا — لیتر [گالن] |
|---|---|---|
| K38 استاندارد | ۸۷ [۲۳] | ۱۱۴ [۳۰] |
| K38 دوعمق (Double-Deep) | ۱۱۴ [۳۰] | ۱۴۰ [۳۷] |
| K38 ساببیس (Subbase) | ۱۲۹ [۳۴] | ۱۸۵ [۴۹] |
| K50 استاندارد | ۱۲۱ [۳۲] | ۱۵۱ [۴۰] |
| K50 دوعمق | ۱۷۴ [۴۶] | ۲۰۴ [۵۴] |
| K50 ساببیس | ۱۷۰ [۴۵] | ۲۲۷ [۶۰] |
ظرفیت کل سیستم = ظرفیت کارتر در نشانهٔ بالا + ظرفیت فیلتر جریانکامل + ظرفیت فیلترهای بایپس.
سیستم هوای ورودی و اگزوز
| حداکثر محدودیت ورودی — فیلتر تمیز | ۳۸۰ میلیمتر ستون آب [۱۵.۰ اینچ ستون آب] |
|---|---|
| حداکثر محدودیت ورودی — فیلتر کثیف | ۶۳۵ میلیمتر ستون آب [۲۵.۰ اینچ ستون آب] |
| حداکثر فشار برگشتی اگزوز (در دور و بار نامی) | ۷۵ میلیمتر جیوه [۳.۰ اینچ جیوه] |
| قطر داخلی لولهٔ اگزوز (معمول) | KT38: ۱۲۷ میلیمتر [۵ اینچ]؛ سایر مدلها تا ۲۰۳ میلیمتر [۸ اینچ] |
سیستم خنککاری
| مورد | مقدار |
|---|---|
| محدودهٔ ترموستات استاندارد | 80 تا 90°C [175 تا 195°F] (برخی مدلها 82 تا 93°C [180 تا 200°F]) |
| محدودهٔ ترموستات اینترکولر دمای پایین (LTA) | 74 تا 82°C [165 تا 180°F] |
| حداکثر فشار مایع خنککننده (بدون درپوش فشار) | ۲۴۱ تا ۳۴۵ کیلوپاسکال [۳۵ تا ۵۰ psi] بسته به مدل |
| حداقل درپوش فشار | ۵۰ کیلوپاسکال [۷ psi] |
| حداکثر دمای مجاز مخزن بالا | 93 تا 95°C [200 تا 203°F] |
| حداقل دمای توصیهشدهٔ مخزن بالا | 70°C [160°F] |
| ظرفیت مایع خنککننده (فقط موتور) | KT38: ۱۰۴ لیتر [۱۱۰ qt] تا KTTA50: ۱۶۱ لیتر [۱۷۰ qt] — بسته به مدل |
غلظت توصیهشدهٔ افزودنی مکمل (DCA4 یا معادل) ۱.۵ واحد در هر گالن است و باید بین ۱.۲ تا ۳ واحد بماند (به بخش ۵ مراجعه کنید). از مخلوط ۵۰/۵۰ ضدیخ اتیلنگلیکول و آب کماملاح استفاده کنید. تصاویر اصلی جدولهای کامل ظرفیت و توصیهٔ مایع خنککننده در سند اسکنشده موجود است.
سیستم الکتریکی
| مدل / دما | ولتاژ | CCA (آمپر استارت سرد) | ظرفیت ذخیره (دقیقه) |
|---|---|---|---|
| K38 (−18 تا 0°C [0 تا 32°F]) | ۲۴ / ۳۲ ولت | ۱۸۰۰ / ۱۵۶۰ | ۶۴۰ / ۵۵۰ |
| K38 (بالای 0°C [32°F]) | ۲۴ / ۳۲ ولت | ۱۲۸۰ / ۱۵۶۰ | ۴۸۰ / ۳۹۰ |
| K50 (همه دماها) | ۲۴ / ۳۲ ولت | ۱۸۰۰ / ۱۵۶۰ | ۶۴۰ / ۵۵۰ |
ارقام CCA بر مبنای دو باتری ۱۲ ولت بهصورت سری است. حداقل دور استارت بدون کمکاستارت: ۱۵۰ دور در دقیقه.
| وضعیت شارژ | چگالی نسبی |
|---|---|
| ۱۰۰٪ | ۱.۲۶۰–۱.۲۸۰ |
| ۷۵٪ | ۱.۲۳۰–۱.۲۵۰ |
| ۵۰٪ | ۱.۲۰۰–۱.۲۲۰ |
| ۲۵٪ | ۱.۱۷۰–۱.۱۹۰ |
| تخلیهشده | ۱.۱۱۰–۱.۱۳۰ |
توصیههای سوخت
بنزین یا الکل را با سوخت دیزل مخلوط نکنید؛ این مخلوط میتواند موجب انفجار شود.
Cummins استفاده از سوخت دیزل ASTM شمارهٔ ۲ را توصیه میکند (بهترین عملکرد). در دماهای زیر 0°C [32°F]، از مخلوط شمارهٔ ۲D و ۱D استفاده کنید. گرانروی سوخت باید بالای ۱.۳ سانتیاستوکس بماند تا روانکاری کافی سیستم سوخت فراهم شود (بولتن ۳۳۷۹۰۰۱).
توصیههای روغن روانکار
Cummins استفاده از روغن سنگینکار باکیفیت SAE 15W-40 (مانند Cummins Premium Blue) با ردهٔ عملکرد API برابر CE یا CF4 را توصیه میکند. در نبود CE/CF4 میتوان از CD یا CD/SF استفاده کرد. درصد خاکستر سولفاته ۱.۰ درصد جرمی بهینه است و نباید از ۱.۸۵ فراتر رود (بولتن ۳۸۱۰۳۴۰).
در عملیات قطبی (دمای مداوم زیر −23°C [−10°F] بدون گرمنگهداشتن موتور)، از روغن سنتتیک CE/SF با خواص دمای پایین مانند 5W-30 استفاده کنید. استفاده از روغن سنتتیک، توجیهی برای طولانیکردن بازهٔ تعویض روغن نیست؛ بازهٔ طولانی بهدلیل خوردگی، رسوب و سایش عمر موتور را کاهش میدهد.
برای موتورهای نو یا بازسازیشده از روغن آببندی ویژه استفاده نکنید؛ همان روغن کارکرد عادی را بهکار ببرید. بازهٔ تعویض روغن و فیلتر را بیش از ۲۵۰ ساعت یا ۶ ماه (هرکدام زودتر) طولانی نکنید، مگر با «روش نموداری» (بر اساس نرخ مصرف سوخت و روغن و ظرفیت کل سیستم).
مقادیر گشتاور پیچها (Capscrew) — استاندارد
هنگام تعویض پیچ، همیشه از پیچی با اندازه و استحکام یکسان استفاده کنید. پیچ نادرست میتواند به موتور آسیب بزند. پیچهای آمریکایی با خطوط شعاعی روی سر مشخص میشوند (تعداد خطوط = ردهٔ استحکام).
۱) وقتی گشتاور خاصی موجود نیست، از مقادیر این جدول استفاده کنید. ۲) جایگزین گشتاورهای مشخصشده در سایر بخشها نکنید. ۳) مقادیر بر مبنای رزوهٔ روانکاریشده است. ۴) برای مقادیر کمتر از ۱۰ فوت-پوند، تبدیل به اینچ-پوند دقت بیشتری میدهد (۶ فوت-پوند = ۷۲ اینچ-پوند).
| اندازهٔ پیچ | SAE Grade 5 | SAE Grade 8 | ||
|---|---|---|---|---|
| چدن | آلومینیوم | چدن | آلومینیوم | |
| 1/4-20 | ۹ [۷] | ۸ [۶] | ۱۵ [۱۱] | ۱۲ [۹] |
| 5/16-18 | ۲۰ [۱۵] | ۱۶ [۱۲] | ۳۰ [۲۲] | ۲۴ [۱۸] |
| 3/8-16 | ۴۰ [۳۰] | ۲۵ [۲۰] | ۵۵ [۴۰] | ۴۰ [۳۰] |
| 7/16-14 | ۶۰ [۴۵] | ۴۵ [۳۵] | ۹۰ [۶۵] | ۶۵ [۵۰] |
| 1/2-13 | ۹۵ [۷۰] | ۷۵ [۵۵] | ۱۳۰ [۹۵] | ۱۰۰ [۷۵] |
| 9/16-12 | ۱۳۵ [۱۰۰] | ۱۱۰ [۸۰] | ۱۹۰ [۱۴۰] | ۱۵۰ [۱۱۰] |
| 5/8-11 | ۱۸۰ [۱۳۵] | ۱۵۰ [۱۱۰] | ۲۵۵ [۱۹۰] | ۲۰۵ [۱۵۰] |
| 3/4-10 | ۳۲۵ [۲۴۰] | ۲۵۵ [۱۹۰] | ۴۶۰ [۳۴۰] | ۳۶۵ [۲۷۰] |
| 7/8-9 | ۴۹۰ [۳۶۰] | ۳۸۰ [۲۸۰] | ۷۴۵ [۵۵۰] | ۶۰۰ [۴۴۰] |
| 1-8 | ۷۲۰ [۵۳۰] | ۵۷۰ [۴۲۰] | ۱۱۰۰ [۸۲۰] | ۸۹۰ [۶۶۰] |
این جدول گشتاور، مرجع کلیدی هر تعمیرکار است. سه نکتهٔ مهم: ۱) ردهٔ پیچ (Grade 5 در برابر Grade 8) را با شمارش خطوط روی سر تشخیص دهید؛ Grade 8 قویتر است و گشتاور بالاتری میخواهد. ۲) برای آلومینیوم گشتاور کمتر است چون نرمتر است و رزوهاش زودتر هرز میشود. ۳) مقادیر برای «رزوهٔ روانکاریشده» است؛ رزوهٔ خشک اصطکاک بیشتری دارد و با همان گشتاور، کشش واقعی پیچ کمتر میشود. همیشه گشتاور اختصاصیِ ذکرشده در روش هر قطعه را بر این جدول کلی مقدم بدارید.
Sبخش S — پشتیبانی خدمات
خدمات عادی (Routine)
کارکنان مراکز مجاز تعمیر Cummins میتوانند در بهرهبرداری یا سرویس صحیح موتور شما کمک کنند. Cummins شبکهٔ خدمات جهانی با بیش از ۵۰۰۰ توزیعکننده و نمایندهٔ آموزشدیده دارد. برای نزدیکترین مرکز مجاز، به صفحات زرد یا فهرست این بخش مراجعه کنید.
خدمات اضطراری (Emergency)
واحد روابط مشتریان Cummins یک شمارهٔ تلفن رایگان ۲۴ساعته برای یافتن خدمات اضطراری — هنگامی که دسترسی به مرکز مجاز محلی ممکن نیست — فراهم میکند:
- ایالات متحده و کانادا (بهجز آلاسکا و هاوایی): (800) D-I-E-S-E-L-S ⟵ (800) 343-7357
- خارج از آمریکای شمالی: با دفتر منطقهای خود تماس بگیرید (شمارهها و نشانیها در همین بخش).
حل مشکل (Problem Solving)
معمولاً هر مشکل مربوط به فروش، سرویس یا تعمیر موتور را میتوان از طریق مرکز مجاز تعمیر منطقهٔ شما حل کرد. اگر مشکل بهطور رضایتبخش حل نشد، مراحل زیر را دنبال کنید:
- اگر اختلاف با یک نماینده (Dealer) است، با توزیعکنندهٔ Cummins که نماینده با او قرارداد سرویس دارد صحبت کنید.
- اگر اختلاف با یک توزیعکننده (Distributor) است، با نزدیکترین دفتر بخش یا منطقهای Cummins تماس بگیرید (بیشتر مشکلات در سطح پایینتر حل میشوند). پیش از تماس، اطلاعات زیر را یادداشت کنید:
- مدل و شمارهٔ سریال موتور
- نوع و سازندهٔ تجهیزات
- کل کیلومتر [مایل] یا ساعت کارکرد
- تاریخ شروع گارانتی
- ماهیت مشکل
- خلاصهٔ مشکل بهترتیب وقوع
- نام و محل توزیعکننده یا نمایندهٔ Cummins
- اگر مشکل از طریق مرکز مجاز یا دفتر بخش حل نشد، به نشانی زیر بنویسید:
Customer Relations – 41403, Cummins Engine Company, Inc., Box 3005, Columbus, IN 47202-3005, U.S.A.
سند اصلی شامل فهرست گستردهٔ دفاتر بخش/منطقهای و توزیعکنندگان و شعب Cummins در ایالات متحده، کانادا، استرالیا، نیوزیلند و سایر کشورها (نشانی و تلفن) است. این فهرستها مربوط به زمان چاپ (۱۹۹۳) هستند و در این ترجمه آورده نشدهاند؛ تصاویر اصلی همهٔ آنها در سند اسکنشده موجود است. برای یافتن نزدیکترین مرکز مجاز فعلی، به وبسایت رسمی Cummins مراجعه کنید.
هنگام تماس برای خدمات، داشتن «شمارهٔ سریال موتور (E.S.N.)» و «فهرست قطعات کنترلی (CPL)» از روی پلاک مشخصات (بخش E) کلیدی است؛ این دو، مدل دقیق و پیکربندی موتور شما را مشخص میکنند و سرعت و دقت تأمین قطعهٔ صحیح را بسیار بالا میبرند. همیشه پیش از تماس، این اطلاعات و شرح دقیق علائم (دما، فشار، صدا، دود) را آماده داشته باشید.
پایان ترجمه
سند اصلی: راهنمای بهرهبرداری و نگهداری موتورهای Cummins سری K38 و K50 — Bulletin No. 3810497-02
حق نشر © ۱۹۹۳ شرکت Cummins Engine Company, Inc. — کلیهٔ حقوق محفوظ است.
این ترجمهٔ فارسی شامل بخشهای مقدمه (i)، شناسایی موتور (E)، دستورالعملهای کارکرد (۱)، راهنمای نگهداری (۲)، روشهای نگهداری روزانه/هفتگی/۲۵۰ساعته/۱۵۰۰ساعته/۶۰۰۰ساعته/سایر (۳ تا ۸)، نمودارهای سیستمها (D)، عیبیابی (T)، تنظیم و تعمیر (A)، مشخصات و گشتاورها (V) و پشتیبانی خدمات (S) است. مقادیر و اعداد عیناً مطابق سند اصلیِ اسکنشده نگه داشته شدهاند و کادرهای سبز «نکتهٔ مهندس» توضیحات افزودهٔ مترجم هستند.
مطالب مرتبط در نشرنیرو
- راهنمای فارسی ژنراتور کامینز HDKCA و HDKCB (مجموعههای RV)
- مشخصات فنی موتور کامینز — راهنمای کامل
- کدهای خطا و عیبیابی دیزل ژنراتور کامینز
- دیزل ژنراتور کامینز در تهران
- دیزل ژنراتور کامینز در اصفهان
- دیزل ژنراتور کامینز در مشهد
- روش تعویض روغن دیزل ژنراتور
مشاوره و خرید — تماس با نشرنیرو
برای مشاوره، خرید یا سرویس موتور و ژنراتورهای صنعتی Cummins سری K با کارشناسان فنی نشرنیرو در تماس باشید:
- 📞 تلفن: ۰۲۱-۹۱۰۰۴۲۲۴ یا ۰۹۱۲-۷۳۹۹۴۳۸
- 📍 آدرس: تهران، خیابان سعدی جنوبی
- 🌐 nashrniroo.com
